ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ
ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ...

ΣΥΝΟΨΗ
Λόγω των καταστροφικών μνημονιακών πολιτικών που εφαρμόζονται εδώ και τέσσερα χρόνια στη χώρα, μία αριστερή κυβέρνηση με βάση το ΣΥΡΙΖΑ, στην οποία θα δοθεί η λαϊκή εντολή, θα έχει να αντιμετωπίσει μία ανεργία ιστορικών διαστάσεων που, επιπλέον, μεταλλάσσεται ραγδαία από κυκλική σε διαρθρωτική, αφού πάνω από το 70% των ανέργων βρίσκονται σήμερα στην ανεργία για πάνω από ένα χρόνο και πάνω από 40% για πάνω από δύο χρόνια. Η δραματική αύξηση της ανεργίας προήλθε όχι μόνο από τη δεξαμενή της μισθωτής εργασίας αλλά και των αυτοαπασχολούμενων, που σταμάτησαν αναγκαστικά τη δραστηριότητά τους. Το μέγεθος του προβλήματος διογκώνεται, εάν συνυπολογιστούν η απαξίωση της εργατικής δύναμης, η μετανάστευση των νέων και η αποδιάρθρωση σημαντικών θεσμών και εργαλείων δημόσιας πολιτικής, που υποθηκεύει την ενδογενή αναπτυξιακή δυνατότητα της χώρας.

Οι συνέπειες της παραπάνω εξέλιξης στη ζωή, την προσωπικότητα και το μέλλον των ανέργων είναι διαλυτικές και οι κοινωνικές της συνέπειες ανυπολόγιστες. Η μαζική ανεργία τροφοδοτεί τη μαζική φτώχεια και από κοινού συνιστούν τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας. Συνεπώς, η μείωση της ανεργίας και η βελτίωση της εισοδηματικής και κοινωνικής προστασίας των ανέργων συνιστούν βασικές προϋποθέσεις αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης, που αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα του ΣΥΡΙΖΑ, εφόσον κληθεί να κυβερνήσει.
Η κρίση και τα μνημονιακά προγράμματα δεν εκτίναξαν μόνο κατακόρυφα την ανεργία αλλά ταυτόχρονα αποδιάρθρωσαν πλήρως το εργασιακό πρότυπο, διαλύοντας το προστατευτικό πλαίσιο της μισθωτής εργασίας, καταστρέφοντας τα στρώματα των αυτοαπασχολούμενων, γενικεύοντας την ευελιξία και την επισφάλεια στην αγορά εργασίας και ανατρέποντας δραστικά το συσχετισμό δύναμης εις βάρος της μισθωτής εργασίας και υπέρ του κεφαλαίου. Στις σημερινές συνθήκες, εργασιακή επισφάλεια και ανεργία αλληλοτροφοδοτούνται. Γι’ αυτό και, στη μάχη καταπολέμησης της ανεργίας, στρατηγικός στόχος του ΣΥΡΙΖΑ είναι η πλήρης και σταθερή απασχόληση, την οποία θα επιδιώξει με μέτρα και πολιτικές άμεσης εφαρμογής και απόδοσης, με πρώτη την αποκατάσταση του θεσμικού πλαισίου των εργασιακών σχέσεων που διέλυσαν οι νόμοι των Μνημονίων.
Άμεση επιδίωξη μιας κυβέρνησης με βάση το ΣΥΡΙΖΑ θα είναι να θέσει σε εφαρμογή ένα μίγμα πολιτικών που θα επιτρέψουν σε σύντομο διάστημα τη μέγιστη δυνατή αύξηση της απασχόλησης, με πρώτη προτεραιότητα τον δραστικό περιορισμό της μακροχρόνιας ανεργίας. Αναμφίβολα όμως, η επάνοδος της ανεργίας στα προ της κρίσης επίπεδα θα απαιτήσει μακροχρόνια προσπάθεια και θα εξαρτηθεί από την επάνοδο της οικονομίας σε σταθερή αναπτυξιακή τροχιά. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεσμεύεται να δώσει αυτή τη μάχη, κινητοποιώντας δέσμη πολιτικών και αναπτυξιακών εργαλείων και σημαντικούς δημόσιους πόρους. Το μίγμα πολιτικών για την αντιμετώπιση της ανεργίας διαφοροποιείται ανάλογα με τη χρονική φάση μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας. Σε πρώτη φάση, η ακύρωση των μνημονίων, η αλλαγή της μακροοικονομικής πολιτικής και τα μέτρα αναδιανομής του εισοδήματος θα αυξήσουν τις θέσεις εργασίας, εφόσον η τόνωση της ενεργού ζήτησης θα προκαλέσει οικονομική ανάκαμψη. Στη συνέχεια, σε συνθήκες οικονομικής μεγέθυνσης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, θα επιδιωχθεί η επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης της απασχόλησης με την υλοποίηση μεγάλης κλίμακας προγραμμάτων απασχόλησης ανέργων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο σε άμεση συνάρτηση με το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων και την περιφερειακή διάσταση του Σχεδίου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ. Η αύξηση των προσλήψεων σε μόνιμες θέσεις του δημόσιου τομέα για την ενίσχυση της επάρκειας της δημόσιας διοίκησης και την ενδυνάμωση του κοινωνικού κράτους αποτελεί βασικό στοιχείο του Σχεδίου Δράσης του ΣΥΡΙΖΑ για την καταπολέμηση της ανεργίας σε όλες τις φάσεις. Θα ξεκινήσει από την αποκατάσταση των παρανόμως ή αδίκως απολυθέντων λόγω των μνημονιακών πολιτικών και την ενίσχυση τομέων προτεραιότητας της δημόσιας διοίκησης και του κοινωνικού κράτους και θα κλιμακωθεί ανάλογα με τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, το ύψος των διαθέσιμων πόρων και τις ανταγωνιστικές διεκδικήσεις στη χρήση τους βάσει προτεραιοτήτων. Η αύξηση της εισοδηματικής και κοινωνικής προστασίας των ανέργων αποτελεί πυλώνα του Σχεδίου Δράσης, εφόσον, πέραν της κοινωνικής της διάστασης, αυξάνει την ενεργό ζήτηση και, άρα, επενεργεί θετικά στην ανάπτυξη και την απασχόληση.
Συγκεκριμένα, σε πρώτη φάση, η ακύρωση των μνημονίων και τα άμεσα μέτρα στήριξης του εισοδήματος των λαϊκών τάξεων, με εμβληματικό μέτρο την επαναφορά του κατώτατου μισθού και του βασικού επιδόματος ανεργίας στα προ των μνημονίων επίπεδα, το σταμάτημα των απολύσεων στο δημόσιο και η ανάσχεση των απολύσεων στον ιδιωτικό τομέα μέσω της επαναφοράς της προ των Μνημονίων προστατευτικής νομοθεσίας, τα μέτρα ενίσχυσης της κοινωνικής προστασίας των ανέργων και οι προσλήψεις σε μόνιμες θέσεις του δημόσιου τομέα, δεν αποτελούν μόνο πολιτικές και μέτρα που αντιστοιχούν στο ταξικό πρόσημο του ΣΥΡΙΖΑ, που υπηρετεί πρωτίστως τα συμφέροντα της μισθωτής εργασίας. Συνδυαζόμενα με τα μέτρα αποκατάστασης του τραπεζικού δανεισμού για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, με ειδική μέριμνα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, θα δώσουν ισχυρή ώθηση στην ενεργό ζήτηση και την παραγωγή, συμβάλλοντας στην επανεκκίνηση της οικονομίας και δίνοντας ανάσα και προοπτική στα στρώματα των αυτοαπασχολούμενων και μικρομεσαίων επιχειρηματιών. Από την επανεκκίνηση της οικονομίας, που συνεπάγεται ανάκαμψη στο βραχυχρόνιο διάστημα, αναμένεται αύξηση της απασχόλησης και ανάσχεση της ανόδου της ανεργίας.
Αν και η ανάκαμψη της οικονομίας και η ανακούφιση των λαϊκών τάξεων αποτελεί αναγκαία, δεν αποτελεί και ικανή συνθήκη για την αντιμετώπιση της πρόκλησης της ανεργίας στη χώρα μας, που δεν έχει ιστορικό προηγούμενο. Πρώτον, διότι η προβλεπόμενη αύξηση των θέσεων εργασίας λόγω ανάκαμψης της οικονομίας θα είναι αναντίστοιχη με την κλίμακα της ανεργίας και την κοινωνική καταστροφή που συνεπάγεται η εδραίωση και παγιοποίηση ενός σκληρού και διευρυνόμενου πυρήνα (πολύ) μακροχρόνιας ανεργίας. Δεύτερον, διότι η μεγέθυνση της ανοιχτής στο διεθνή ανταγωνισμό ελληνικής οικονομίας δεν θα είναι διατηρήσιμη, εάν δεν αλλάξει το αναπτυξιακό πρότυπο και το παραγωγικό μοντέλο. Γι’ αυτό, συμπληρωματικά με τα υπόλοιπα μέτρα πολιτικής, θα υλοποιηθούν από δήμους και περιφέρειες προγράμματα απασχόλησης ανέργων μεγάλης κλίμακας σε δημόσια και κοινωνικής χρησιμότητας έργα που καλύπτουν ανικανοποίητη κοινωνική ζήτηση, στο πλαίσιο ενός ενισχυμένου προγράμματος δημοσίων επενδύσεων που θα υποστηρίξει την παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας. Ταυτόχρονα και συνδυαστικά, θα εφαρμοστεί ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων προώθησης της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, δηλαδή εναλλακτικών μορφών και σχέσεων παραγωγής, που μπορούν να δώσουν διέξοδο απασχόλησης σε πολλούς ανέργους.
Τα προγράμματα απασχόλησης ανέργων από δήμους και περιφέρειες συνιστούν για το ΣΥΡΙΖΑ έκτακτο εργαλείο πολιτικής, λόγω του βάθους της σημερινής κρίσης απασχόλησης. Καλούνται να συμβάλουν αφενός στην πρόκληση ενός άλματος στην απασχόληση, αφετέρου στην ταχεία συρρίκνωση της μακροχρόνιας ανεργίας. Αποτελούν επίσης προσωρινό εργαλείο πολιτικής, γι’ αυτό και θα αποκλιμακώνονται ανάλογα με την πορεία μείωσης της μακροχρόνιας ανεργίας και το ρυθμό δημιουργίας θέσεων πλήρους και σταθερής εργασίας στον ιδιωτικό, δημόσιο και κοινωνικό τομέα της οικονομίας. Στο βαθμό που η οικονομία θα κινείται, όπως σχεδιάζουμε, σε μια αναπτυξιακή πορεία, θα προωθείται το σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ και θα τροποποιείται το πρότυπο οικονομικής ανάπτυξης, η σταθερή και πλήρης εργασία είναι αυτή που θα καθορίζει το μοντέλο εργασίας στη χώρα μας.
Εκτός λοιπόν από την άμεση δημιουργία μόνιμων θέσεων πλήρους απασχόλησης και τις (επανα)προσλήψεις εργαζόμενων στο δημόσιο τομέα σε κλάδους και τομείς προτεραιότητας, και εκτός από την επαναρύθμιση των εργασιακών σχέσεων που θα οδηγεί σε ενίσχυση της πλήρους και σταθερής εργασίας, το παρόν Σχέδιο Δράσης για την καταπολέμηση της ανεργίας προβλέπει: α) την υλοποίηση από περιφέρειες και δήμους προγραμμάτων απασχόλησης ανέργων για την ικανοποίηση κοινωνικών αναγκών και την παραγωγική ανασυγκρότηση, που θα δίνουν προτεραιότητα σε μακροχρόνια ανέργους και ανέργους 35 ετών και άνω που ανήκουν σε κοινωνικές ομάδες με υψηλό ποσοστό φτώχειας ή/και υφίστανται διακρίσεις β) ρήτρες πρόσληψης μακροχρόνια ανέργων σε δημόσια έργα που υλοποιούν ιδιωτικές επιχειρήσεις ή φορείς της κοινωνικής οικονομίας γ) κίνητρα πρόσληψης άνεργων νέων και μακροχρόνια ανέργων στον ιδιωτικό και κοινωνικό τομέα της οικονομίας δ) επιχορήγηση ανέργων για αυτοαπασχόληση και δημιουργία μικρών επιχειρήσεων στον ιδιωτικό και κοινωνικό τομέα της οικονομίας, και ειδικά μέτρα υποστήριξης νέων και γυναικών ε) ολοκληρωμένα προγράμματα απασχόλησης άνεργων γυναικών που ανήκουν σε ομάδες με δυσκολίες ένταξης στ) ριζική μεταρρύθμιση του συστήματος αρχικής και συνεχιζόμενης κατάρτισης, με πιστοποίηση της επαγγελματικής επάρκειας των αποφοίτων και ενίσχυση του τομεακού/κλαδικού προσανατολισμού και της χρηματοδότησής της, με βάση τις προτεραιότητες του Σχεδίου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ.
Η υλοποίηση όλων των παραπάνω μέτρων πολιτικής εξαρτάται από μια σειρά προϋποθέσεις, που θα επιδιώξει να εξασφαλίσει η κυβέρνηση της αριστεράς. Πρώτη προϋπόθεση είναι η διεύρυνση των διαθέσιμων δημόσιων πόρων που θα χρηματοδοτήσουν τις προσλήψεις στον δημόσιο τομέα, τα προγράμματα απασχόλησης και τις αντίστοιχες δημόσιες επενδύσεις που είναι απαραίτητες για την υλοποίησή τους. Αυτοί θα αναζητηθούν μέσω της διεύρυνσης της φορολογικής βάσης που θα φέρει η ανάκαμψη της οικονομίας, μιας δίκαιης φορολογικής μεταρρύθμισης, της ουσιαστικής πάταξης της φοροδιαφυγής, της αξιοποίησης όλων των ευρωπαϊκών πηγών χρηματοδότησης (ευρωπαϊκά ταμεία, ΕΤΕΠ κλπ), της χρήσης εναλλακτικών μορφών εσωτερικού κρατικού δανεισμού και – φυσικά – μέσω της αναδιαπραγμάτευσης με τους δανειστές της χώρας της δανειακής σύμβασης του ελληνικού κράτους για τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους και την αλλαγή των κανόνων εξυπηρέτησης του υπόλοιπου. Δεύτερη προϋπόθεση είναι η διοικητική μεταρρύθμιση του κράτους, με στόχο τη βελτίωση της διοικητικής επάρκειας των περιφερειών και των δήμων ως προς το σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών ανάπτυξης και απασχόλησης μέσω της επαρκούς στελέχωσής τους με προσωπικό κατάλληλων προσόντων. Τρίτη προϋπόθεση είναι η αναμόρφωση και αναβάθμιση του ΟΑΕΔ με σκοπό αφενός τη βελτίωση της επιτελικής επάρκειας του οργανισμού ως προς το σχεδιασμό και την αξιολόγηση των «ενεργητικών» πολιτικών απασχόλησης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, αφετέρου την ανάπτυξη της εξατομικευμένης υποστήριξης των ανέργων, μέσω της επέκτασης του δικτύου των ΚΠΑ και των τοπικών υπηρεσιών και της αξιοποίησης των υπαρχόντων ή της πρόσληψης του αναγκαίου αριθμού εργασιακών συμβούλων με κατάλληλα προσόντα.
Η υποστήριξη των ανέργων από τους εργασιακούς συμβούλους σε ατομική βάση, στην πορεία εργασιακής σταθεροποίησης και επαγγελματικής τους (επαν)ένταξης, θα συνδυαστούν με τη βελτίωση της κοινωνικής τους προστασίας, με αύξηση του ύψους, επέκταση της κάλυψης και επιμήκυνσης της διάρκειας χορήγησης των επιδομάτων ανεργίας και με πλέγμα δωρεάν κοινωνικών παροχών που ανακουφίζουν αυτούς και τις οικογένειές τους κατά το διάστημα της ανεργίας. Είναι σημαντικό από αυτήν την άποψη να υπογραμμίσουμε, ότι τα προγράμματα απασχόλησης ανέργων που θα υλοποιηθούν από δήμους και περιφέρειες θα εξασφαλίζουν πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα στους συμμετέχοντες σε αυτά και θα δίνουν δικαίωμα σε επίδομα ανεργίας. Τέλος, ο τρόπος υλοποίησης του παρόντος Σχεδίου Δράσης θα επιδιωχθεί να αποτελέσει υπόδειγμα-παράδειγμα της εναλλακτικής πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ για το ρόλο που μπορούν και πρέπει να διαδραματίσουν η τοπική αυτοδιοίκηση, οι κοινωνικοί φορείς, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και τα κοινωνικά κινήματα στην ανάδειξη και ιεράρχηση των κοινωνικών αναγκών σε τοπικό επίπεδο, μέσα από συμμετοχικές και δημοκρατικές διαδικασίες προγραμματισμού.

1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το ύψος της ανεργίας στη χώρα μας δεν έχει ιστορικό προηγούμενο και σημειώνει συνεχή άνοδο. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία και ορισμούς, έφθασε στο 27,8% το πρώτο τρίμηνο του 2014, από 8,4% και 11,9% που ήταν το πρώτο τρίμηνο του 2008 και 2010 αντίστοιχα. Τα ποσοστά ανεργίας στις γυναίκες και τους νέους ανέρχονταν σε 31,4% και 56,7%.
Το πραγματικό μέγεθος της ανεργίας – εάν συνυπολογιστεί η ακούσια υποαπασχόληση και η αποθάρρυνση πολλών ανέργων να αναζητήσουν ενεργά εργασία – εκτιμάται στο 34%, σύμφωνα με τη Eurostat. Το ύψος της θα ήταν ακόμα μεγαλύτερο εάν δεν είχαν μεταναστεύσει τόσες χιλιάδες νέοι στο εξωτερικό. Για λόγους ιστορικής σύγκρισης με άλλες χώρες σε περιόδους ειρήνης, αναφέρουμε ότι το υψηλότερο σημείο στο οποίο έφτασε η ανεργία στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης του μεσοπολέμου ήταν 25%. Όμως το κοινωνικό πρόβλημα της ανεργίας δεν αντανακλάται μόνο στο ύψος της αλλά και στο ότι αυτή είναι πλέον κυρίως μακροχρόνια. Το πρώτο τρίμηνο του 2014, 959 χιλιάδες άτομα ή 71,4% του συνόλου των ανέργων ήταν άνεργοι για πάνω από ένα χρόνο (μακροχρόνια άνεργοι) και εξ αυτών πάνω από τους μισούς για πάνω από δύο χρόνια.
Αυτά το πολύ υψηλά ποσοστά ανεργίας δεν έπεσαν από τον ουρανό, αλλά είναι αποτέλεσμα της κρατικής πολιτικής που υλοποιεί κατά γράμμα τις επιταγές των Μνημονίων. Αποτελούν συνέπεια της βαθειάς και παρατεταμένης ύφεσης που προκάλεσαν και συντηρούν οι πολιτικές πρωτοφανούς λιτότητας και εσωτερικής υποτίμησης, τις οποίες εφάρμοσαν όλες οι μνημονιακές κυβερνήσεις και συνεχίζει η σημερινή κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου.
Η επάνοδος της ανεργίας στο επίπεδο του 2008 θα χρειαστεί 15-20 χρόνια, ακόμα και αν σταματούσε σήμερα η ύφεση και η οικονομία τα επόμενα χρόνια αναπτύσσονταν με τους ρυθμούς της προ της κρίσης δεκαετίας. Γι’ αυτό το λόγο θα χρειαστούν συνοδευτικές πολιτικές μεγάλης εμβέλειας προκειμένου να ενταχθούν οι μακροχρόνια αποκλεισμένοι από την αγορά εργασίας στις νέες θέσεις εργασίας. Τέτοιες πολιτικές είναι απαραίτητες διότι, πέραν των εισοδηματικών απωλειών και της φτώχειας που προκαλεί η ανεργία, οι επιπτώσεις της στους ανέργους είναι πολύ ευρύτερες: σπατάλη και απαξίωση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των δημιουργικών ικανοτήτων των ανέργων, ματαίωση των σχεδίων και προσδοκιών των νέων ανθρώπων, διάβρωση της κοινωνικής θέσης, απώλεια της αίσθησης ότι είναι κανείς χρήσιμος και της αυτοεκτίμησης, κλείσιμο στον εαυτό και απάθεια, επιδείνωση της ψυχικής υγείας, αύξηση της παραβατικότητας και αναζήτηση ευκαιριών βιοπορισμού με εμπλοκή σε εγκληματικές δραστηριότητες. Από κοινωνικής άποψης, η ανικανότητα του κράτους και της οικονομίας να αξιοποιήσουν τις γνώσεις, ικανότητες και εμπειρία του εργατικού δυναμικού και τη δημιουργικότητα των νέων ανθρώπων που μεταναστεύουν στο εξωτερικό, μειώνει την κοινωνία ευημερία και τις αναπτυξιακές δυνατότητες και προκαλεί δημογραφικό μαρασμό.
Η αντιμετώπιση μαζικής ανεργίας τέτοιων διαστάσεων αποτελεί τεράστια πρόκληση για οποιαδήποτε κυβέρνηση οποιασδήποτε χώρας και, ακόμα περισσότερο, για μία κυβέρνηση της Αριστεράς που επιδιώκει να υπηρετεί πρωτίστως τα συμφέροντα των λαϊκών τάξεων και των πιο οικονομικά και κοινωνικά αδύναμων στρωμάτων του πληθυσμού. Αποτελεί πεποίθηση του ΣΥΡΙΖΑ ότι το αδιανόητο ύψος στο οποίο έχει φθάσει σήμερα η ανεργία στη χώρα μας δεν αποτελεί παράπλευρη απώλεια των Μνημονίων αλλά ισχυρότατο εργαλείο πολιτικής που χρησιμοποιείται από το οικονομικό και πολιτικό κατεστημένο για να καταστήσει οριστική και αμετάκλητη τη δραματική συρρίκνωση των εργασιακών και κοινωνικών κατακτήσεων των εργαζόμενων τάξεων και των πολιτών της χώρας μας από τον πόλεμο μέχρι σήμερα, της εργατικής και κοινωνικής νομοθεσίας, των συλλογικών διαπραγματεύσεων, του κοινωνικού κράτους.
Η ανακοπή της ανοδικής πορείας της ανεργίας και η επιστράτευση μεγάλου φάσματος πολιτικών και μέτρων για την αντιμετώπισή της αποτελούν κομβική στρατηγική επιλογή του συνολικού προγράμματος διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Αναγκαία προϋπόθεση αντιμετώπισης της ανεργίας και αφετηρία της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί η ακύρωση των Μνημονίων και το σταμάτημα των πολιτικών της ύφεσης και του κατήφορου της οικονομικής, παραγωγικής, κοινωνικής και ανθρωπιστικής καταστροφής όπου συνειδητά έχει οδηγηθεί η χώρα την τελευταία τετραετία από τους εξωτερικούς δανειστές της, τις ελληνικές κυβερνήσεις που υλοποιούν τα Μνημόνια και τις εσωτερικές δυνάμεις του κεφαλαίου που ρητά ή σιωπηρά στηρίζουν τις πολιτικές αυτές, όταν δεν τις υπαγορεύουν παρασκηνιακά.
Το παρόν Σχέδιο Δράσης περιέχει τους στόχους, τις βασικές κατευθύνσεις και το μίγμα πολιτικών, που ο ΣΥΡΙΖΑ προτίθεται να υλοποιήσει εφόσον ο λαός τον φέρει στην εξουσία. Το απευθύνουμε για διάλογο σε συνδικαλιστικούς, παραγωγικούς, επιστημονικούς και άλλους κοινωνικούς φορείς και κοινωνικά κινήματα.

2.ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Εδώ και τέσσερα χρόνια οι μνημονιακές κυβερνήσεις ακολουθούν συνειδητή πολιτική αύξησης της ανεργίας, εμφανίζοντας ταυτόχρονα την αλματώδη της άνοδο ως «παράπλευρη απώλεια» των μνημονιακών πολιτικών που δήθεν αποτελούν μονόδρομο για την έξοδο της οικονομίας από την κρίση. Στην πραγματικότητα, η αλματώδης άνοδος της ανεργίας υπήρξε και παραμένει ανομολόγητος στόχο των Μνημονίων, ως αναγκαία προϋπόθεση για να συντριβεί ολοσχερώς η διαπραγματευτική δύναμη των μισθωτών και των συνδικάτων ώστε να μειωθούν δραστικά οι μισθοί και να επιδεινωθούν περαιτέρω στην πράξη οι όροι εργασίας. Μαζί με τους μνημονιακούς νόμους που, τα τελευταία χρόνια, εκθεμελίωσαν τα εργασιακά δικαιώματα, η μαζική ανεργία είναι το αποτελεσματικότερο εργαλείο για να μειωθούν οι μισθοί και το εργατικό κόστος στα επίπεδα των γειτονικών βαλκανικών χωρών και να διατηρηθεί εκεί τις επόμενες δεκαετίες.
Μέχρι πρόσφατα, η αύξηση της ανεργίας τροφοδοτείτο κυρίως από την αύξηση των απολύσεων στον ιδιωτικό τομέα καθώς και από τη μείωση των προσλήψεων ή τη μη ανανέωση συμβάσεων προσωρινής διάρκειας σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα. Το σχέδιο απολύσεων στο δημόσιο τομέα πρωτοεμφανίστηκε με το θεσμό της εργασιακής εφεδρείας, που στη συνέχεια υποκαταστάθηκε από τους θεσμούς της διαθεσιμότητας-κινητικότητας και το σχέδιο κατάργησης δημόσιων φορέων (κυρίως ΝΠΙΔ) που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Ταυτόχρονα η κυβέρνηση υπόσχεται τη δημιουργία θέσεων εργασίας με την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων και ξένων κεφαλαίων, ως επιβράβευση των επιτευγμάτων της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης στη δημιουργία ευνοϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Όμως οι μόνες μεγάλες επενδύσεις που πραγματοποιούνται ή προβλέπονται είναι αυτές που αφορούν το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας και των πλουτοπαραγωγικών πόρων της χώρας. Οι ιδιωτικοποιήσεις και οι εξαγορές δεν προσθέτουν στο παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας - μπορεί μάλιστα και να το συρρικνώσουν σε κάποιες περιπτώσεις – και σίγουρα θα επιφέρουν άμεσα μειώσεις προσωπικού και ομαδικές απολύσεις, για τις οποίες πρόκειται να ελαστικοποιηθεί περαιτέρω το θεσμικό πλαίσιο. Το ίδιο φαινόμενο έχει ήδη ξεκινήσει με τη διαδικασία συγκεντροποίησης, ανακεφαλαιοποίησης από το κράτος και (επαν)ιδιωτικοποίησης του τραπεζικού τομέα, που έχει ήδη οδηγήσει και θα οδηγήσει περαιτέρω χιλιάδες υπαλλήλους στην εθελούσια έξοδο ή την απόλυση.
Σε αντιστάθμισμα των υφεσιακών πολιτικών των Μνημονίων που αδιάλειπτα τροφοδοτούν τα τελευταία χρόνια την αύξηση της ανεργίας, οι τέσσερεις κυβερνήσεις που τις υπηρέτησαν και τις υπηρετούν προέβησαν στη μαζική κοινωνική της διαχείριση, αυξάνοντας σημαντικά τους πόρους και τον αριθμό των ανέργων που εντάσσονται σε προγράμματα «ενεργητικών» πολιτικών απασχόλησης (διατήρησης θέσεων εργασίας και δημιουργίας νέων θέσεων, προγράμματα κατάρτισης και απόκτησης εργασιακής εμπειρίας, προγράμματα κοινωφελούς εργασίας και επιχειρηματικότητας).
Οι «ενεργητικές» πολιτικές αγοράς εργασίας αποτελούν το άλλοθι της κυβέρνησης απέναντι στον λαό, που καλείται να πιστέψει ότι η κυβέρνηση κάνει ότι μπορεί απέναντι σε ένα τεράστιο πρόβλημα που δήθεν δημιουργήθηκε παρά τη θέλησή της, ως συνέπεια μιας στρατηγικής αντιμετώπισης της κρίσης που αποτελεί μονόδρομο. Σ’ αυτό το μακροοικονομικό πλαίσιο, οι πολιτικές αυτές λειτουργούν ως ένας τεράστιος μηχανισμός ανακύκλωσης των ανέργων σε έναν ολοένα συρρικνούμενο όγκο θέσεων απασχόλησης, που μάλιστα προκαλεί τεράστιες μη ορατές και μετρήσιμες αλλά απόλυτα υπαρκτές παρενέργειες. Σε περίοδο δραματικής πτώσης της ζήτησης, η χρήση σε μεγάλη κλίμακα εισφοροαπαλλαγών ή voucher κατάρτισης ή επιχορηγήσεων για ίδρυση ατομικών επιχειρήσεων πριμοδοτεί επιχειρήσεις που ούτως ή άλλως θα έκαναν προσλήψεις, την υποκατάσταση στις προσλήψεις ακριβότερων με φθηνότερους εργαζόμενους και την εκτόπιση μη επιδοτούμενων επιχειρήσεων από την αγορά σε κορεσμένους κλάδους παραγωγής με συρρκινούμενη ζήτηση.
Επίσης, μόλις 12% των ανέργων λαμβάνει επίδομα ανεργίας (Φεβρουάριος 2013), ενώ το ύψος του βασικού επιδόματος μειώθηκε από τα 461€ σε 361€ καθαρά το μήνα μετά τη νομοθετική μείωση του κατώτατου μισθού τον Φεβρουάριο του 2012. Παρέχει το χαμηλότερο βαθμό εισοδηματικής αναπλήρωσης στην Ε.Ε., μετά το αντίστοιχο επίδομα στη Μεγάλη Βρετανία, ενώ οι άνεργοι νέοι 20-29 ετών συνεχίζουν σήμερα να λαμβάνουν επίδομα εξευτελιστικού ύψους (73,37€ μηνιαία) για διάστημα 5 μηνών, εφόσον είναι εγγεγραμμένοι για τουλάχιστον 12 μήνες στα μητρώα του ΟΑΕΔ. Από 1.1.2014, η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου χορηγεί προνοιακό βοήθημα 200€ μηνιαία για άλλους 12 μήνες μόνο στους ανέργους που έληξε η 12μηνη τακτική επιδότησή τους και έχουν πολύ χαμηλό οικογενειακό εισόδημα, αλλά με τέτοιες απαγορευτικές προϋποθέσεις που στην ουσία αποκλείουν από τη χορήγησή του τη συντριπτική πλειονότητα των δυνητικών δικαιούχων. Συνολικότερα, το πρώτο τρίμηνο του 2014, μόνο 2,3% του συνόλου των μακροχρόνια ανέργων έπαιρνε επίδομα ανεργίας.
Επιπρόσθετα, η υποστήριξη που παρέχει το κράτος στους ανέργους στην αναζήτηση εργασίας είναι ανύπαρκτη. Ένα πολύ μικρό ποσοστό των ανέργων βρίσκει εργασία στη χώρα μας μέσω του ΟΑΕΔ, ενώ οι υπόλοιποι αναζητούν εργασία μόνοι τους ή μέσω φιλικών και οικογενειακών δικτύων και μέσω πελατειακών σχέσεων. Τέλος, ενώ η ανεργία έχει φθάσει σε πρωτοφανή ύψη, οι δημόσιοι πόροι που διατίθενται για την απασχόληση και την ανεργία ανέρχονται σε κάτι λιγότερο από 1% του ΑΕΠ, ποσοστό μικρότερο κατά τρεις έως πέντε φορές από το αντίστοιχο στις χώρες της ευρωζώνης και κυρίως αυτές του πλούσιου Βορρά της Ευρώπης.
Εφόσον ο λαός δώσει εντολή στο ΣΥΡΙΖΑ να κυβερνήσει τη χώρα, η παραπάνω κοινωνικά ανάλγητη και υποκριτική πολιτική θα αντικατασταθεί από μία ριζικά διαφορετική στρατηγική αντιμετώπισης της ανεργίας που περιγράφεται στη συνέχεια.

3.ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΜΙΓΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ
Στρατηγικός στόχος του ΣΥΡΙΖΑ παραμένει η πλήρης και σταθερή απασχόληση. Ωστόσο, η επίτευξή του θα απαιτήσει μακροχρόνια προσπάθεια, δεδομένης της δραματικής κατάστασης που έχουν δημιουργήσει τέσσερα χρόνια μνημονικών πολιτικών στην αγορά εργασίας, τα εργασιακά δικαιώματα και την οικονομία και της μεγάλης στενότητας δημόσιων πόρων.
Το μεγάλο στοίχημα για μια αριστερή κυβέρνηση ως προς την καταπολέμηση της ανεργίας είναι να επιτύχει σε σύντομο διάστημα μεγάλη αύξηση της απασχόλησης ταυτόχρονα με την αναβάθμιση των δικαιωμάτων και των αποδοχών των εργαζομένων εν μέσω της πιο βαθειάς και δομικής κρίσης της σύγχρονης ιστορίας του ελληνικού καπιταλισμού και σε συνθήκες κρατικής υπερχρέωσης. Το στοίχημα μπορεί να κερδηθεί μόνο εάν το «αναδιανεμητικό σοκ», που αποτελεί προμετωπίδα του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ, συμπέσει με ένα «επενδυτικό σοκ» και ένα «σοκ απασχόλησης», και εάν αναζητηθούν/αξιοποιηθούν οι μεταξύ τους συνέργειες. Ο ρόλος του κράτους είναι κομβικός για την πυροδότηση των διαδικασιών (σχεδιασμός και εφαρμογή κατάλληλων πολιτικών, εξεύρεση πόρων, υλοποίηση δημοσίων επενδύσεων).
Οι βασικοί στόχοι του Σχεδίου Δράσης του ΣΥΡΙΖΑ για την καταπολέμηση της ανεργίας είναι:
- Η άμεση ανάσχεση της ανοδικής πορείας της ανεργίας με την ακύρωση των Μνημονίων, συμπεριλαμβανόμενου του θεσμικού πλαισίου με το οποίο οι απολύσεις επιτράπηκαν στο δημόσιο και έγιναν πιο φτηνές και εύκολες στις ιδιωτικές επιχειρήσεις.
- Η βαθμιαία απορρόφηση της ανεργίας της με τη δημιουργία θέσεων εργασίας συμβατών με την αξιοπρέπεια των εργαζομένων και την αναβάθμιση των δικαιωμάτων τους.
- Ο προσανατολισμός των νέων θέσεων εργασίας κατά προτεραιότητα στα νοικοκυριά με ανήλικα παιδιά χωρίς εργαζόμενο γονέα και τους μακροχρόνια άνεργους, επιδιώκοντας ταυτόχρονα την αντιμετώπιση της πολύ υψηλής ανεργίας των νέων και των γυναικών.
- Η σύνδεση της πολιτικής απασχόλησης με την πολιτική καταπολέμησης της φτώχειας και τις άμεσες ανάγκες κοινωνικής αναπαραγωγής σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
- Η σύνδεση της πολιτικής απασχόλησης για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας με τις ανάγκες παραγωγικής ανασυγκρότησης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, τον οικολογικό μετασχηματισμό της οικονομίας και την προώθηση συνεταιριστικών και συνεργατικών σχέσεων παραγωγής, δηλαδή, με μία αριστερή και οικολογική αναπτυξιακή πολιτική.
- Η ενεργοποίηση, συμμετοχή και συνεργασία των κινημάτων ανέργων, του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος και των υπόλοιπων κινημάτων (κοινωνικής αλληλεγγύης, πόλης, δικαιωμάτων, φεμινιστικό, οικολογικό, καταναλωτών κλπ.), επαγγελματικών και εργοδοτικών φορέων και της τοπικής αυτοδιοίκησης στην ανάπτυξη πρωτοβουλιών δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Η καταπολέμηση της ανεργίας προϋποθέτει την ανάσχεση της ανοδικής της πορείας και στη συνέχεια τη βαθμιαία απορρόφησή της. Η ανάσχεση της ανοδικής πορείας της ανεργίας προϋποθέτει τον τερματισμό της ύφεσης, που θα επέλθει με την ακύρωση των Μνημονίων και την εφαρμογή μιας διαφορετικής μακροοικονομικής πολιτικής. Η ουσιαστική υποχώρηση της ανεργίας προϋποθέτει δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις που θα δημιουργούν θέσεις εργασίας και την επάνοδο της οικονομίας σε μακροχρόνια διατηρήσιμη αναπτυξιακή τροχιά.
Κατά συνέπεια, το παρόν Σχέδιο Δράσης αποδίδει πρωτεύοντα ρόλο στην οικονομική πολιτική για την καταπολέμηση της ανεργίας μέσω της αύξησης της απασχόλησης τόσο στο άμεσο όσο και στο μεσο-μακροπρόθεσμο διάστημα. Στο πρώτο διάστημα διακυβέρνησης αναμένεται θετική επίδραση στη συνολική ζήτηση και την παραγωγή από την ακύρωση των Μνημονίων και την εφαρμογή σειράς μέτρων ενίσχυσης του εισοδήματος των λαϊκών τάξεων και αύξησης των δημοσίων επενδύσεων και του τραπεζικού δανεισμού προς τις επιχειρήσεις, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις μικρομεσαίες. Στο μεσο-μακροπρόθεσμο διάστημα, ο ρυθμός δημιουργίας θέσεων εργασίας θα εξαρτηθεί από την πορεία της παραγωγικής ανασυγκρότησης και το βαθμό έντασης εργασίας (ανειδίκευτης ή ειδικευμένης) των τομέων και κλάδων, στους οποίους θα στηρίζεται το νέο αναπτυξιακό και παραγωγικό πρότυπο.
Ωστόσο, από μόνες τους, η οικονομική ανάπτυξη και οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις θα χρειάζονταν δεκαετίες για να απορροφήσουν ανεργία της τάξης του 27,5% ή 34%. Απαιτείται λοιπόν ο συνδυασμός της οικονομικής πολιτικής με την πολιτική απασχόλησης ώστε να αυξηθούν ταχύτερα οι θέσεις εργασίας. Από το φάσμα των πολιτικών απασχόλησης, το παρόν Σχέδιο Δράσης προκρίνει την άμεση δημιουργία θέσεων εργασίας στο δημόσιο τομέα καθώς και τη διευκόλυνση της απασχόλησης νέων και μακροχρόνια ανέργων από επιχειρήσεις ή φορείς του ιδιωτικού και του κοινωνικού τομέα. Στο δημόσιο τομέα θα δημιουργηθούν τόσο μόνιμες θέσεις εργασίας στις διοικητικές και κοινωνικές υπηρεσίες του κράτους, όσο και προσωρινές θέσεις εργασίας σε προγράμματα απασχόλησης δήμων και περιφερειών, σε άμεση σχέση με το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων που, σε πρώτη φάση, θα υποστηρίζει κυρίως δραστηριότητες έντασης εργασίας, ώστε να δοθεί μεγάλη ώθηση στην απασχόληση. Αυτό, με τη σειρά του, θα αυξήσει την καταναλωτική ζήτηση και θα επιδράσει ευεργετικά στην οικονομική δραστηριότητα. Συνέργεια της πολιτικής απασχόλησης με την οικονομική πολιτική απαιτείται και στο μεσο-μακροχρόνιο διάστημα σε αντίστροφη κατεύθυνση, ώστε η πρώτη να υπηρετεί μέσω της αρχικής και συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης των νέων και των ανέργων το σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ και τον οικολογικό και κοινωνικό μετασχηματισμό της οικονομίας.
Κατά συνέπεια, ο ρόλος της πολιτικής απασχόλησης είναι κρίσιμος στο:
- να επιταχύνει το ρυθμό απορρόφησης της ανεργίας, αυξάνοντας τις θέσεις εργασίας που δημιουργούνται ανά μονάδα αύξησης του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος και ενισχύοντας το ρυθμό μεγέθυνσης του τελευταίου μέσω αύξησης της καταναλωτικής ζήτησης που προκαλεί η απασχόληση των ανέργων.
- να προσανατολίσει τις νέες θέσεις εργασίας κατά προτεραιότητα
(α) στα νοικοκυριά (μονογονεϊκά ή μη) με ανήλικα παιδιά και κανέναν εργαζόμενο γονέα με σκοπό τη μείωση της ακραίας φτώχειας και της παιδικής φτώχειας
(β) στην καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας που διαρκώς διογκώνεται. Η μακροχρόνια ανεργία οδηγεί όχι μόνο σε φτώχεια και οικονομική εξάρτηση από την οικογένεια αλλά και στην απαξίωση των παραγωγικών γνώσεων και δεξιοτήτων των ανέργων, τη διάβρωση της ψυχικής υγείας και την κοινωνική τους περιθωριοποίηση ενώ, σε κοινωνικό επίπεδο, συνδέεται με την αύξηση της εγκληματικότητας και των αντικοινωνικών συμπεριφορών και προκαλεί αποσύνθεση του κοινωνικού ιστού.
 -να αναχαιτίσει την αθρόα μετανάστευση των νέων με την αύξηση των ευκαιριών απασχόλησής τους σε νέες θέσεις εργασίας, σε συνδυασμό με την κατάργηση του μειωμένου κατώτατου μισθού για τους νέους και την επαναφορά και γι’ αυτούς του κανονικού κατώτατου μισθού.
- να μειώσει τις διακρίσεις και τις ανισότητες φύλου στην αγορά εργασίας εις βάρος των γυναικών, κυρίως αυτών με μικρά παιδιά, και να επιτρέψει την απρόσκοπτη εφαρμογή στην πράξη της νομοθεσίας για άδεια μητρότητας και γονικής άδειας ανατροφής.
- να προσανατολίσει τους πόρους που επενδύονται στην επαγγελματική κατάρτιση των ανέργων ή των νεοεισερχόμενων στην αγορά εργασίας στους τομείς και κλάδους προτεραιότητας του προγράμματος παραγωγικής ανασυγκρότησης και οικολογικού μετασχηματισμού της οικονομίας.
Υπάρχει ριζική διαφορά προσέγγισης μεταξύ του παρόντος Σχεδίου Δράσης και της πολιτικής απασχόλησης των μνημονιακών κυβερνήσεων. Αυτές προώθησαν και προωθούν την εργασία χωρίς δικαιώματα για το σύνολο του πληθυσμού και την απασχόληση με ακόμα πιο μειωμένα δικαιώματα για τους ανέργους που συμμετέχουν στα προγραμμάτα «απασχολησιμότητας» ως κύρια εργαλεία καταπολέμησης της ανεργίας, εδραιώνοντας μόνιμο καθεστώς στην αγορά εργασίας. Αντίθετα, βασική προτεραιότητα της πολιτικής απασχόλησης του ΣΥΡΙΖΑ είναι η δημιουργία θέσεων πλήρους και σταθερής εργασίας στον ιδιωτικό τομέα, με την επανεκκίνηση της οικονομίας και την κατάργηση των μνημονιακών νόμων που αποκαθήλωσαν τα εργασιακά δικαιώματα (κεντρική προγραμματική δέσμευση) και λελογισμένες προσλήψεις στο δημόσιο τομέα για την κάλυψη καίριων και επιτακτικών πάγιων και διαρκών αναγκών. Η προσωρινή εργασία με πλήρη δικαιώματα από προγράμματα απασχόλησης δήμων και περιφερειών θα είναι μία μεταβατική και συμπληρωματική λύση με ημερομηνία λήξης, που δεν θα υποκαταστήσει εργαζόμενους στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα της οικονομίας.
Επίσης, η αξιοποίηση από το ΣΥΡΙΖΑ εθνικών και κοινοτικών πόρων για την κατάρτιση ως εργαλείο προώθησης της απασχόλησης κυρίως των μακροχρόνια ανέργων στους τομείς προτεραιότητας του σχεδίου παραγωγικής ανασυγκρότησης, βρίσκεται στον αντίποδα της κυβερνητικής αντίληψης που χρησιμοποιεί τα κουπόνια κατάρτισης ως ένα μέσο μείωσης του εργατικού κόστους των επιχειρήσεων και ανακύκλωσης άνεργων νέων χωρίς προοπτική απασχόλησης. Τέλος, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αντιμετωπίζει την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία ως μηχανισμό άλωσης ή υποκατάστασης του κοινωνικού κράτους σε τοπικό επίπεδο με πρόσχημα την αύξηση της απασχόλησης. Τον θεωρεί εργαλείο κοινωνικής χειραφέτησης και κάλυψης κοινωνικών αναγκών στη βάση των αρχών της αλληλεγγύης, που μπορεί ταυτόχρονα να αποτελέσει δημιουργική λύση στο πρόβλημα της ανεργίας χιλιάδων ενεργών πολιτών.
Τούτων δεδομένων, ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει την αξιοποίηση των λεγόμενων ενεργητικών πολιτικών αγοράς εργασίας με ριζικό επανασχεδιασμό τους, σε περιβάλλον ανόδου των κατώτατων αμοιβών της εργασίας και αποκατάστασης των δικαιωμάτων της.
Ο προγραμματικός-οραματικός και στρατηγικός στόχος των δυνάμεων της εργασίας και της αριστεράς για μία κοινωνία με ισότητα, δημοκρατία και αλληλεγγύη, με εξασφαλισμένη πλήρη και σταθερή απασχόληση και με λιγότερο χρόνο εργασίας χωρίς μείωση αποδοχών για όλες και όλους, παραμένει για το ΣΥΡΙΖΑ αναγκαίος και επίκαιρος.
Αναγκαίες προϋποθέσεις επιτυχούς σχεδιασμού και υλοποίησης των πολιτικών απασχόλησης είναι:
oΗ ριζική αναδιοργάνωση ενός δημόσιου και τριμερώς χρηματοδοτούμενου ΟΑΕΔ, σε συνδυασμό με την αύξηση, αναδιάταξη και επιμόρφωση του προσωπικού του, στο πλαίσιο της διοικητικής μεταρρύθμισης του κράτους. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα μπορέσει να υλοποίηση το πρόγραμμά του χωρίς την ουσιαστική αναβάθμιση του ΟΑΕΔ και την αξιοποίηση της εμπειρίας του προσωπικού του.
oΕνίσχυση του ΣΕΠΕ, με προσλήψεις επιθεωρητών, εντατικοποίηση των ελέγχων και αναθεώρηση των προστίμων προς τις επιχειρήσεις με βάση την αρχή της αναλογικότητας.
oΗ ριζική αναμόρφωση του συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης προς αποφυγή της κατασπατάλησης δημόσιων πόρων σε επιδοματικού τύπου κατευθύνσεις και συντήρησης μιας κερδοσκοπικής δραστηριότητας χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα, και με σκοπό την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των καταρτιζόμενων και την εξυπηρέτηση των πραγματικών αναγκών της οικονομίας και του σχεδίου παραγωγικής ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ.
oΗ ενίσχυση της διοικητικής και τεχνικής επάρκειας των δήμων με κατάλληλο ειδικευμένο προσωπικό για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση τοπικών προγραμμάτων απασχόλησης, σε άμεση συνάρτηση με δημόσια έργα και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας.
oΣυγκρότηση δημοκρατικών θεσμών άμεσης συμμετοχής σε τοπικό επίπεδο (π.χ. συμμετοχικός προϋπολογισμός) και κοινωνικής εκπροσώπησης/ ελέγχου σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο με σκοπό την ιεράρχηση των αναγκών και προτεραιοτήτων ως προς τα έργα/υπηρεσίες που εξυπηρετούν τις τοπικές κοινωνίες και την περιφερειακή ανάπτυξη.
oΚοινωνική ενεργοποίηση και συστράτευση συλλογικών φορέων, κινημάτων και πολιτών σε τοπικό επίπεδο, ώστε να συνδυαστούν ο οικονομικός προγραμματισμός και κοινωνικός πειραματισμός σε νέες μορφές παραγωγής και παραγωγικές σχέσεις με την άμεση δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
- Η ενίσχυση της διαφάνειας και του ελέγχου σε όλα τα στάδια της διαδικασίας υλοποίησης των προγραμμάτων απασχόλησης, προς αποφυγή του ρουσφετιού και της διαφθοράς.
- Η αναγέννηση και ανασυγκρότηση σε δημοκρατική και ταξική κατεύθυνση του συνδικαλιστικού κινήματος και η παρουσία του εντός των επιχειρήσεων αποτελεί ασφαλιστική δικλείδα για τη σωστή υλοποίηση προγραμμάτων δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και την αποφυγή φαινομένων απάτης. Η αποκατάσταση του θεσμού των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των συλλογικών εργασιακών δικαιωμάτων από τον ΣΥΡΙΖΑ αναμένεται να συμβάλει προς αυτήν την κατεύθυνση.
- Η ενεργοποίηση και κινητοποίηση των ίδιων των ανέργων.
- Η ανάπτυξη κινήματος αλληλεγγύης και στήριξης των ανέργων, των φτωχών, των αστέγων και γενικότερα των θυμάτων της οικονομικής κρίσης και των κατεδαφιστικών πολιτικών της τρόικας και της κυβέρνησης από τα εργατικά συνδικάτα, την τοπική αυτοδιοίκηση, άλλους κοινωνικούς φορείς και κινήματα και τους πολίτες.
Επειδή τόσο η συνολική όσο και η μακροχρόνια ανεργία αναμένεται να παραμείνουν σε πολύ υψηλά επίπεδα για πολλά χρόνια, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει δεσμευτεί να ενισχύσει την εισοδηματική στήριξη των ανέργων, με την αύξηση του ύψους και της διάρκειας χορήγησης των επιδομάτων ανεργίας, και να τους εξασφαλίσει και άλλες κοινωνικές παροχές (δωρεάν μετακίνηση στα δημόσια μέσα μαζικής μεταφοράς και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κ.α.).

4.ΑΞΟΝΕΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ
Το Σχέδιο Δράσης του ΣΥΡΙΖΑ για την αντιμετώπιση της ανεργίας περιλαμβάνει αφενός μέτρα άμεσης εφαρμογής και απόδοσης κατά το πρώτο διάστημα διακυβέρνησης της χώρας από το ΣΥΡΙΖΑ, αφετέρου διαρθρωτικά μέτρα μεσοπρόθεσμης απόδοσης που όμως είναι απαραίτητα για την απορρόφηση της ανεργίας μακροπρόθεσμα.
4.1 ΠΡΩΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ – ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ
ΑΜΕΣΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ

Η ενότητα αυτή περιλαμβάνει τις πολιτικές και τα μέτρα άμεσης απόδοσης ως προς την καταπολέμηση της ανεργίας του Σχεδίου Δράσης, που θα ληφθούν κατά το πρώτο διάστημα διακυβέρνησης. Στην πρώτη ομάδα συγκαταλέγονται οι πολιτικές ανάσχεσης της ανεργίας και τα μέτρα βελτίωσης της κοινωνικής προστασίας των ανέργων, ενώ στη δεύτερη ομάδα οι τα μέτρα πολιτικής απασχόλησης που έχουν στόχο την αύξηση της απασχόλησης και την καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας.
Α) ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΝΕΡΓΩΝ

1.Ακύρωση Μνημονίων - Άμεσα μέτρα ανάσχεσης της ανεργίας

Ακύρωση μνημονίων, τέλος στην περικοπή δημοσίων δαπανών, αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, σταμάτημα απολύσεων στο δημόσιο τομέα, αποκατάσταση της νομοθεσίας για την προστασία από τις απολύσεις στον ιδιωτικό τομέα και επαναφορά της υπερωριακής αποζημίωσης στα προ των Μνημονίων επίπεδα.

Τα παραπάνω μέτρα εξειδικεύονται ως εξής:
•Σταμάτημα των απολύσεων στο δημόσιο. Κατάργηση της εργασιακής εφεδρείας-προσυνταξιοδοτικής διαθεσιμότητας και της πρόσφατα θεσπισθείσας διαθεσιμότητας των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα. Θα σταματήσουν οι απολύσεις στο Δημόσιο με παράλληλη πρόβλεψη για επανόρθωση της ζημίας που υπέστησαν παρανόμως οι θιγόμενοι (επάνοδος στην υπηρεσία τους, αποζημίωση κλπ). Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε στη Βουλή σχετική πρόταση νόμου.
•Κατάργηση κάθε περιορισμού υπό την μορφή αναλογίας αποχωρήσεων/ προσλήψεων σε ότι αφορά στην δημόσια απασχόληση με προτεραιότητα στους τομείς κοινωνικής πολιτικής και λήψη μέριμνας για την ολοκλήρωση των νόμιμων διαδικασιών ανάληψης των καθηκόντων τους για τους επιτυχόντες σε διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε σχετική πρόταση νόμου στη Βουλή.
•Μέτρα ανάσχεσης των απολύσεων στον ιδιωτικό τομέα με κατάργηση των μνημονιακών νόμων που τις έκαναν πιο εύκολες και πιο φτηνές για τις επιχειρήσεις. Κατά συνέπεια επαναφορά αφενός των ανωτάτων νόμιμων ορίων όσον αφορά στις ομαδικές απολύσεις και αφετέρου των διατάξεων με τις οποίες καθορίζεται ο χρόνος προειδοποίησης πριν την απόλυση και το ύψος της αποζημίωσης των απολυμένων στα επίπεδα που ίσχυαν πριν το 2010. Εξομοίωση της αποζημίωσης για καταγγελία της σύμβασης εργασίας των εργατών με αυτή των υπαλλήλων. Κατάργηση του εξαπλασιασμού της νόμιμης διάρκειας της δοκιμαστικής περιόδου (σήμερα στους 12 μήνες) και επαναφορά του προϊσχύοντος δικαίου της απόλυσης για όλες τις συμβάσεις εργασίας ανεξαρτήτως διάρκειας. Για τις συγκεκριμένες προτάσεις ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε στη Βουλή σχετική πρόταση νόμου. Επίσης θα καταθέσει πρόταση νόμου για τη απαγόρευση των αναιτιολόγητων απολύσεων και για να μπει φραγμός στις απολύσεις στις σταθερά κερδοφόρες επιχειρήσεις.
•Επαναφορά της υπερωριακής αποζημίωσης στα προ του πρώτου Μημονίου επίπεδα, με την ακύρωση των μειώσεων κατά 20% που επήλθαν με νόμο το 2010.
Σχέση με απασχόληση-ανεργία: Επιδιώκεται η συγκράτηση της ανοδικής πορείας της ανεργίας μέσω ανάσχεσης της ύφεσης, περιορισμού των απολύσεων και μείωσης των υπερωριών. Ο περιορισμός των υπερωριών αναμένεται να έχει (περιορισμένη) θετική επίδραση στην απασχόληση. Η μείωση του εβδομαδιαίου χρόνου εργασίας – χωρίς μείωση αποδοχών – θα μπορούσε να αποτελέσει ένα από τα εργαλεία αύξησης της απασχόλησης και μείωσης της ανεργίας εφόσον εδραιωθούν συνθήκες μεγέθυνσης της οικονομίας. Δεν προκρίνεται στο άμεσο και μεσοπρόθεσμο διάστημα λόγω του κόστους που συνεπάγεται για τις επιχειρήσεις, που δεν μπορεί να απορροφηθεί υπό τις παρούσες οριακές συνθήκες λειτουργίας πολλών μεγάλων και των περισσότερων μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

2.Άμεσα μέτρα οικονομικής πολιτικής για επανεκκίνηση της οικονομίας

α) Άμεσα μέτρα ενίσχυσης του εισοδήματος των λαϊκών τάξεων και στρωμάτων (επαναφορά μηνιαίου κατώτατου μισθού στα 751 € και του βασικού μηνιαίου επιδόματος ανεργίας στα 461 €, κατάργηση άδικων φόρων και κοινωνικά δίκαιη αναμόρφωση της φορολογίας, ρύθμιση χρεών υπερχρεωμένων λαϊκών νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων και αγροτών προς το δημόσιο, τις τράπεζες και τους ασφαλιστικούς φορείς.
β) Αύξηση δημοσίων και κοινωνικών επενδύσεων. Μέρος της αύξησης θα πρέπει να προσανατολιστεί σε τομείς προτεραιότητας για την κοινωνική αναπαραγωγή και την ποιότητα ζωής του πολίτη (μικρά έργα υποδομών και αστικές αναπλάσεις δήμων, κοινωνική φροντίδα, διαχείριση περιβάλλοντος και απορριμμάτων) που είναι κατά κανόνα έντασης εργασίας.
γ) Αποκατάσταση του τραπεζικού δανεισμού στις επιχειρήσεις, με ριζικές αλλαγές στο χρηματοπιστωτικό σύστημα (δημόσιος και κοινωνικός έλεγχος και δημόσια ιδιοκτησία τραπεζών, νέες δημόσιες τράπεζες ειδικού σκοπού κλπ). Ειδικό τραπεζικό ίδρυμα πιστωτικού και επενδυτικού χαρακτήρα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Σχέση με απασχόληση-ανεργία: Με τα μέτρα ενίσχυσης του εισοδήματος των λαϊκών τάξεων και του δανεισμού των επιχειρήσεων αναμένεται αύξηση της ζήτησης και της ρευστότητας στην οικονομία, από τις οποίες αναμένεται να επωφεληθούν οι επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα, ιδίως οι ΜΜΕ, με θετικό αντίκτυπο στον αριθμό των προσλήψεων. Ταυτόχρονα, οι δημόσιες επενδύσεις θα πρέπει να συνοδεύουν και να υποστηρίζουν τα προγράμματα δημιουργίας θέσεων εργασίας στο δημόσιο και κοινωνικό τομέα, ιδίως τα περιφερειακά και τοπικά προγράμματα απασχόλησης που αποσκοπούν στην ικανοποίηση κοινωνικών αναγκών και την παραγωγική ανασυγκρότηση (βλέπε παρακάτω). Στο άμεσο διάστημα, τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να προσανατολίζονται σε τομείς/κλάδους έντασης εργασίας που, εκτός από τις ευεργετικές συνέπειες στην απασχόληση, έχουν άμεσο θετικό αντίκτυπο στην κοινωνική αναπαραγωγή και την ποιότητα ζωής του πολίτη.

3.Άμεσα μέτρα βελτίωσης της κοινωνικής προστασίας των ανέργων

α) Άμεση επαναφορά του μηνιαίου βασικού επιδόματος ανεργίας στα 461 € και χρονική επιμήκυνση της χορήγησής του για άλλους 12 μήνες στους μακροχρόνια ανέργους
β) Δωρεάν μετακίνηση επιδοτούμενων ανέργων στις αστικές συγκοινωνίες και δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε όλους όσοι δεν έχουν δικαίωμα σε έμμεση ασφάλιση.
γ) Επανασχεδιασμός του επιδόματος ανεργίας στους πρώην αυτοαπασχολούμενους (εισφορές, προϋποθέσεις χορήγησης) ώστε να αυξηθεί ο βαθμός κάλυψης.
δ) Κατάργηση του πλαφόν των 400 ημερήσιων επιδομάτων ανεργίας την προηγούμενη τετραετία πριν την λήξη ή την καταγγελία της σύμβασης εργασίας από τον εργοδότη.
ε) Κατάργηση διαχωρισμού κοινών και εποχικών ανέργων με εξομοίωση των ελάχιστων προϋποθέσεων καταβολής του επιδόματος ανεργίας στις 115 ημέρες ασφάλισης. Οι εποχικοί θα επιδοτούνται πλέον ως κοινοί άνεργοι και θα μπορούν να αθροίσουν ημέρες ασφάλισης ένσημα και από μη εποχική δραστηριότητα/επάγγελμα. Λογική μέτρου: Με την άθροιση ενσήμων από εποχικές και μη εποχικές δραστηριότητες/ επαγγέλματα, οι εποχικοί εργαζόμενοι θα μπορούν να διεκδικήσουν μεγαλύτερη διάρκεια καταβολής του επιδόματος ανεργίας, ενώ ο ΟΑΕΔ θα έχει τεράστιο διοικητικό όφελος από την κατάργηση της γραφειοκρατίας και την εξοικονόμηση προσωπικού για άλλες δραστηριότητες.

Σχέση με απασχόληση-ανεργία: Το ύψος και η διάρκεια καταβολής επιδομάτων ανεργίας και οι υπόλοιπες κοινωνικές παροχές οφείλουν να επιτρέπουν στους ανέργους να αντιμετωπίζουν αξιοπρεπώς τις βασικές καθημερινές ανάγκες επιβίωσης για όσο διάστημα δεν μπορούν να βρουν εργασία. Το εισόδημα αυτό παίζει επίσης ρόλο στην αύξηση της ζήτησης και την επανεκκίνηση της οικονομίας.
Οι άνεργοι που ανήκουν σε φτωχά νοικοκυριά θα επωφεληθούν και από τα μέτρα του ΣΥΡΙΖΑ για τα στεγαστικά δάνεια και τους πλειστηριασμούς κατοικιών, για την ανακούφιση της φτώχειας και την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης (βλέπε πρόγραμμα ΣΥΡΙΖΑ).
4.Άμεσα μέτρα στήριξης και προώθησης της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας
Η προώθηση του «παραδείγματος» της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας συνδέεται με τον γενικότερο ριζοσπαστικό πολιτικό προσανατολισμό του ΣΥΡΙΖΑ, να αλλάξει όχι μόνο το παραγωγικό πρότυπο αλλά και τις κοινωνικές σχέσεις παραγωγής, μετασχηματίζοντάς τις σε συλλογικής και κοινωνικής ιδιοκτησίας, συνεργατικές και δημοκρατικές. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα πάρει άμεσα τα παρακάτω μέτρα για στήριξη και προώθηση του τομέα:
α) Αναθεώρηση πτωχευτικού δικαίου και νέο θεσμικό πλαίσιο που να διευκολύνει τα εγχειρήματα αυτοδιαχείρισης από εργαζόμενους που αναλαμβάνουν την επαναλειτουργία εγκαταλειμμένων από τους ιδιοκτήτες - μετόχους τους επιχειρήσεων (συνεργατικές).
β) Απλούστευση και ενοποίηση του θεσμικού πλαισίου για τους συνεταιρισμούς όλων των ειδών, βελτίωση και απλούστευση του φορολογικού πλαισίου και φορολογικά κίνητρα.
γ) Χρηματοδότηση της λειτουργίας συνεταιρισμών από τράπεζες ή χρηματοδοτικά εργαλεία ειδικού σκοπού.
δ) Πληροφόρηση, συμβουλευτική, εκπαίδευση και επιδότηση ανέργων για την ίδρυση συνεταιρισμών (συγκαταλέγεται μεταξύ των «ενεργητικών» πολιτικών απασχόλησης)
(ε) Ειδικά προγράμματα οικονομικής και τεχνικής στήριξης άνεργων γυναικών.
Σχέση με απασχόληση-ανεργία: Η διεύρυνση του τομέα της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας μέσα από πρωτοβουλίες σύστασης φορέων από ανέργους θα έχει άμεσα αποτελέσματα στην απασχόληση, ιδίως όταν οι κοινωνικές ανάγκες και οι δραστηριότητες που οι φορείς καλύπτουν δεν ικανοποιούνται ήδη από το δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα.
Β) ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ – ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ
ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

5.Προσλήψεις σε μόνιμες θέσεις εργασίας στο δημόσιο τομέα
Προσλήψεις και αποκατάσταση απολυθέντων μέσω εργασιακής εφεδρείας ή διαθεσιμότητας σε μόνιμες θέσεις εργασίας στο δημόσιο τομέα για κάλυψη πάγιων αναγκών σε τομείς και κλάδους προτεραιότητας (υγεία, παιδεία, απασχόληση-ανεργία, φροντίδα, κοινωνική ασφάλιση, τεχνικές και κοινωνικές υπηρεσίες δήμων, ελεγκτικοί μηχανισμοί του κράτους – εφορίες, ΣΕΠΕ, ΕΟΦ κλπ.) μέσω ΑΣΕΠ και αξιοκρατικών διαδικασιών.
Λογική μέτρου: Οι προσλήψεις στο δημόσιο (κεντρική διοίκηση, ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ, τοπική αυτοδιοίκηση) σε θέσεις εργασίας που καλύπτουν πάγιες ανάγκες, θα αποκαταστήσουν τους αδίκως απολυθέντες, τις αποψιλωθείσες υπηρεσίες και το τραυματισμένο κοινωνικό κράτος στους παραπάνω τομείς προτεραιότητας. Είναι επίσης απαραίτητες για την πάταξη της φοροδιαφυγής-εισφοροδιαφυγής, την υλοποίηση της φορολογικής μεταρρύθμισης, τον έλεγχο της εφαρμογής της εργατικής και κοινωνικής νομοθεσίας, της ποιότητας των φαρμάκων, την εφαρμογή και την εποπτεία μεγάλης κλίμακας προγραμμάτων απασχόλησης, την στελέχωση φορέων που ασκούν κοινωνική πολιτική/πρόνοια κλπ.
6.Προγράμματα απασχόλησης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο για την ικανοποίηση κοινωνικών αναγκών και την παραγωγική ανασυγκρότηση
Άμεσος σχεδιασμός και εφαρμογή από περιφέρειες και δήμους προγραμμάτων απασχόλησης μεγάλης κλίμακας έκτακτου και προσωρινού χαρακτήρα για την αντιμετώπιση της μακροχρόνιας ανεργίας, που θα αποκλιμακώνονται ανάλογα με την πορεία μείωσης της τελευταίας και το ρυθμό δημιουργίας σταθερής απασχόλησης στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.
Τα προγράμματα αυτά επιδοτούμενης απασχόλησης στους δήμους για την εκτέλεση έργων αυτεπιστασίας και παροχή υπηρεσιών προς τους δημότες θα αναπτυχθούν σε τομείς και για δραστηριότητες όπου υπάρχει ανικανοποίητη κοινωνική ζήτηση, δηλαδή κοινωνικές ανάγκες σε τοπικό επίπεδο που δεν καλύπτονται ήδη από τους δήμους και, ευρύτερα, το δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα. Αυτή είναι και η αναγκαία προϋπόθεση ώστε τα προγράμματα να μην υποκαθιστούν ήδη εργαζόμενους στην οικονομία και να συνιστούν καθαρή συνεισφορά στην αύξηση της απασχόλησης και τη μείωση της ανεργίας.
Οι εργαζόμενοι θα έχουν ικανοποιητική διάρκεια σύμβασης (11-12 μήνες) με πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα, που θα δίνει δικαίωμα σε επίδομα ανεργίας. Προτεραιότητα πρόσβασης θα έχουν οι μακροχρόνια άνεργοι 35 ετών και άνω και αυτοί που ανήκουν σε κοινωνικές ομάδες με υψηλό ποσοστό φτώχειας ή/και υφίστανται διακρίσεις (υπεύθυνοι μονογονεϊκών νοικοκυριών, νοικοκυριά με ανήλικα παιδιά και κανένα εργαζόμενο, άτομα πλησίον της σύνταξης, άτομα με αναπηρίες, πρόσφυγες κλπ).
Περιθώρια ανάπτυξης τέτοιων προγραμμάτων παρουσιάζουν οι τομείς αστικών αναπλάσεων και αναβάθμισης φυσικών και πληροφοριακών υποδομών, συντήρησης, διαχείρισης και αναβάθμισης του περιβάλλοντος και ανακύκλωσης υλικών, εκπαιδευτικές δραστηριότητες λαϊκής επιμόρφωσης και εκμάθησης της γλώσσας σε μετανάστες, πολιτιστικές δραστηριότητες, μαζικός-λαϊκός αθλητισμός, υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας και υπηρεσίες στήριξης φτωχών, κακοποιημένων ατόμων (γυναικών, παιδιών, μεταναστών), ομάδων που αντιμετωπίζουν διακρίσεις κλπ. Πολλές από αυτές τις δραστηριότητες εντάσσονται στο Σχέδιο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης (υποδομές, αντιπλημμυρικά έργα, δασική και αντισεισμική προστασία, έργα περιβάλλοντος και ανακύκλωσης κλπ.) και απαιτούν συνοδευτικές δημόσιες επενδύσεις που θα πρέπει να ενταχθούν οπωσδήποτε στα περιφερειακά προγράμματα ανάπτυξης και τα ΠΕΠ.
Αναγκαίες προϋποθέσεις για την υλοποίηση των προγραμμάτων είναι: α) οι προσλήψεις εξειδικευμένου μόνιμου προσωπικού στις περιφέρειες και τους δήμους προς ενίσχυση της διοικητικής τους επάρκειας στον σχεδιασμό και την εποπτεία προγραμμάτων ανάπτυξης-απασχόλησης και την υλοποίηση έργων αυτεπιστασίας β) η αντικειμενοποίηση των κριτηρίων επιλογής των ανέργων για τη συμμετοχή στα προγράμματα απασχόλησης, προς αποφυγή του ρουσφετιού (γ) η ανάπτυξη θεσμών διαβούλευσης με παραγωγικούς και κοινωνικούς φορείς και τοπικά κινήματα και διαδικασιών δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών στις αποφάσεις για την ιεράρχηση των αναπτυξιακών και κοινωνικών αναγκών που πρέπει να καλυφθούν (δ) η ριζική αναδιοργάνωση του ΟΑΕΔ για την ανάπτυξη εξατομικευμένων υπηρεσιών στήριξης των ανέργων σε τοπικό επίπεδο και την ενεργή ανάμειξή του στις προσλήψεις ανέργων που είναι εγγεγραμμένοι στα μητρώα του και (ε) η στενή συνεργασία περιφερειών, δήμων και ΟΑΕΔ.

Λογική μέτρου: Μία κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να αναμένει ούτε να αναθέσει στον ιδιωτικό τομέα και την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία την απορρόφηση της ιστορικών διαστάσεων ανεργίας στη χώρα μας, ούτε μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα μόνο με προσλήψεις σε μόνιμες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης στο δημόσιο τομέα, δεδομένης της πολύ μεγάλης στενότητας δημόσιων πόρων. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, άμεση προτεραιότητα για την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να είναι η ταχύτερη δυνατή εξάλειψη της (πολύ) μακροχρόνιας ανεργίας. Αυτή υποσκάπτει τις εργασιακές δεξιότητες, το ηθικό και την αυτοεκτίμηση των ανέργων, επιδεινώνει κατακόρυφα τις δυσκολίες πρόσβασής τους στην απασχόληση, αυξάνοντας ταυτόχρονα εκθετικά τον κίνδυνο κοινωνικής περιθωριοποίησής τους και αποσύνθεσης του κοινωνικού ιστού καθώς και τους αναγκαίους δημόσιους πόρους επανένταξης τους σε μεταγενέστερο χρόνο.
Τα προτεινόμενα έκτακτα προγράμματα απασχόλησης έχουν ως στόχο να συνδέσουν την ανάγκη επιτάχυνσης του ρυθμού δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας με την ικανοποίηση ακάλυπτων κοινωνικών αναγκών και τις ανάγκες παραγωγικής ανασυγκρότησης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, σύμφωνα με τις ιεραρχήσεις προτεραιοτήτων των τοπικών κοινωνιών (δημοκρατικός προγραμματισμός) και την περιφερειακή εξειδίκευση του Σχεδίου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ. Η επιλογή των ομάδων απεύθυνσης των προγραμμάτων απασχόλησης αντιστοιχεί στην προτεραιότητα του ΣΥΡΙΖΑ για αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, ενώ οι δαπάνες και τα εισοδήματα που θα προκύψουν από τα προγράμματα θα συμβάλλουν στην επανεκκίνηση της οικονομίας τονώνοντας τη ζήτηση και την οικονομική δραστηριότητα τα πρώτα έτη διακυβέρνησης.

7.Ρήτρες πρόσληψης μακροχρόνια ανέργων στις προγραμματικές συμβάσεις δημοσίου
Υποχρέωση πρόσληψης μακροχρόνια ανέργων - κατά ένα ποσοστό του απασχολούμενου -προσωπικού σε δημόσια έργα εθνικής, περιφερειακής ή τοπικής εμβέλειας που εκτελούνται από ιδιώτες εργολάβους ή σε προγράμματα σύμπραξης δήμων με φορείς της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας για την παροχή αγαθών και υπηρεσιών. Οι ρήτρες θα αναφέρονται ρητά στις προκηρύξεις των έργων από τις περιφέρειες και θα εντάσσονται στις προγραμματικές συμβάσεις περιφερειών και δήμων. Η επιλογή των μακροχρόνια ανέργων από τους εργολάβους και τους φορείς της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας θα γίνεται από τα μητρώα εγγεγραμμένων ανέργων του ΟΑΕΔ.
Λογική μέτρου: Καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας μέσω της αξιοποίησης των προγραμματικών συμβάσεων του δημοσίου με φορείς του ιδιωτικού και κοινωνικού τομέα.

8.Κίνητρα πρόσληψης ανέργων στον ιδιωτικό και κοινωνικό τομέα
α) Επιδότηση μέρους του κόστους των νέων θέσεων εργασίας για νέους 15-24 ετών, ανέργους 55 ετών και άνω και μακροχρόνια ανέργους. Η επιδότηση θα διαρκεί 2 έτη και θα δίδεται σε όσες ιδιωτικές επιχειρήσεις, μικρομεσαίες κατά προτεραιότητα, δεν έχουν προβεί σε απολύσεις ένα χρόνο πριν και δεσμεύονται να απασχολήσουν τους νέους επί 3 τουλάχιστον έτη.
β) Επιδότηση της διατήρησης θέσεων εργασίας σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, μικρομεσαίες κατά προτεραιότητα, για την αναπλήρωση γυναικών που βρίσκονται σε άδεια μητρότητας ή/και γονέων που κάνουν χρήση της άδειας ανατροφής τέκνου, με πρόσληψη ανέργων για το διάστημα της άδειας.
γ) Επιδότηση της πρόσληψης μακροχρόνια ανέργων στον κοινωνικό τομέα της οικονομίας, εφόσον οι μακροχρόνια άνεργοι απασχολούνται σε νέες θέσεις εργασίας
Λογική μέτρων: Η επιδότηση των νέων 15-24 ετών κρίνεται απαραίτητη διότι, σύμφωνα με τις υπάρχουσες μελέτες, οι επιχειρήσεις αποφεύγουν να προσλαμβάνουν άτομα αυτής της ηλικίας, κατάσταση που θα επιδεινωθεί όταν ο ΣΥΡΙΖΑ καταργήσει τον ειδικό κατώτατο μισθό για τους νέους (€511) και ανεβάσει τον ενιαίο κατώτατο στα €751 (47% αύξηση κατώτατου μισθού για τους νέους). Στην περίπτωση των γυναικών/γονέων σε άδεια μητρότητας/ανατροφής τέκνου, αναμένεται να αυξηθεί η απασχόληση των μητέρων και να προσληφθούν άνεργοι κατά την περίοδο άδειας των γονέων. Επίσης αναμένεται να αυξηθεί η χρήση αυτών των αδειών από τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα.

9.Συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση ανέργων
Συνεχιζόμενη κατάρτιση ανέργων σε δυναμικά επαγγέλματα και κλάδους που προκρίνονται σύμφωνα με το πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ. Το αντικείμενο και το είδος κατάρτισης θα τελεί υπό την εποπτεία των εργασιακών συμβούλων των ΚΠΑ του ΟΑΕΔ στο πλαίσιο της εξατομικευμένης παροχής υπηρεσιών στήριξης προς τους ανέργους, θα διεξάγεται σε δημόσιους ή κοινωνικούς πιστοποιημένους φορείς επαγγελματικής κατάρτισης και θα οδηγεί σε πιστοποιημένη βεβαίωση επαγγελματικής επάρκειας (βλέπε παρακάτω και σημείο 13).

10. Στήριξη ανέργων για αυτοαπασχόληση και για δημιουργία μικρών επιχειρήσεων

α) Πλέγμα υποστηρικτικών δράσεων και επιχορήγηση για έναρξη αυτοαπασχόλησης ή για δημιουργία μικρής επιχείρησης σε όσους άνεργους δεν ενδιαφέρονται να δραστηριοποιηθούν στην κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία αλλά να αναπτύξουν ιδιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα. Στήριξη μόνο σε περίπτωση καινοτομίας, δυναμικού τομέα ή κλάδου ή εξαγωγικού προσανατολισμού της δραστηριότητας της επιχείρησης. Μεγαλύτερη επιχορήγηση σε περίπτωση τομέων/κλάδων προτεραιότητας του προγράμματος παραγωγικής ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ.
β) Ανάπτυξη χρηματοδοτικών εργαλείων που θα υποστηρίζουν τους αυτοαπασχολούμενους και τις νέες μικρές επιχειρήσεις στα πρώτα 2-3 χρόνια λειτουργίας τους.
γ) Ειδικά προγράμματα στήριξης της αυτοαπασχόλησης και της δημιουργίας μικρών επιχειρήσεων από νέους και γυναίκες.
Λογική μέτρων: Η στόχευση στην καινοτομία και τους κλάδους υψηλής προστιθέμενη αξίας είναι απαραίτητη, διότι σε περίπτωση κορεσμένων επαγγελμάτων ή κλάδων προκαλείται σπατάλη πόρων λόγω φαινομένων εκτόπισης ομοειδών επαγγελματικών ή επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

11.Άμεσα μέτρα προώθησης της αυτοαπασχόλησης/πολυδραστηριότητας στην ύπαιθρο
Ειδική έμφαση στους νέους αγρότες, στο πλαίσιο του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ, με την ουσιαστική βελτίωση του συστήματος εκπαίδευσης-κατάρτισης, την παραχώρηση γης και εξοπλισμού ανάλογα με τις καλλιέργειες και με στόχευση ανά περιοχή, την επανασύσταση της ΑΤΕ, την εξυγίανση και αναζωογόνηση των αγροτικών συνεταιρισμών και την ανάπτυξη πλέγματος υποστηρικτικών υπηρεσιών σε τοπικό επίπεδο (συμβουλευτική, διερεύνηση τάσεων ζήτησης στην εγχώρια και τις διεθνείς αγορές κλπ.) που θα μπορούσαν να απορροφήσουν ένα μεγάλο αριθμό νέων επιστημόνων (γεωπόνοι, κτηνίατροι, ερευνητές κλπ.). Με κατάλληλη εκπαίδευση, οι νέοι αγρότες θα μπορούσαν να είναι και οι φορείς προώθησης της βιολογικής γεωργίας και της ανάπτυξης νέων προϊόντων.

12.Συμμετοχή των γυναικών στα «ενεργητικά» προγράμματα απασχόλησης
Ποσοστό συμμετοχής γυναικών μεγαλύτερο του μεριδίου τους στο σύνολο των ανέργων ή της ομάδας-στόχου. Ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στο σχεδιασμό και την εκ των προτέρων και on-going αξιολόγηση των επιπτώσεων φύλου όλων των προγραμμάτων. Ειδικές ολοκληρωμένες παρεμβάσεις για την απασχόληση γυναικών που ανήκουν στις ομάδες με τις μεγαλύτερες δυσκολίες εργασιακής ένταξης (μονογονείς, μετανάστριες, θύματα βίας, ηλικιωμένες, Ρομά, ΑΜΕΑ κλπ.). Προγράμματα κατάρτισης για γυναίκες σε επαγγέλματα όπου υποεκπροσωπούνται. Διασφάλιση της εφαρμογής της νομοθετικής προστασίας εγκύων και μητέρων, επέκταση της προστασίας στις εργαζόμενες με συμβάσεις ορισμένου χρόνου (αναπληρώτριες καθηγήτριες κλπ) και τις ενοικιαζόμενες εργαζόμενες και εφαρμογή της νομοθεσίας για τις αυτοαπασχολούμενες. Συμμετοχή και των ανενεργών γυναικών στο πρόγραμμα δωρεάν πρόσβασης σε παιδικούς σταθμούς.
Λογική μέτρων: Μείωση της ψαλίδας μεταξύ ανδρικού και γυναικείου ποσοστού ανεργίας. Αντιμετώπιση των ανενεργών γυναικών ως εν δυνάμει ανέργων.
4.2 ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ
Τα προτεινόμενα μέτρα αυτής της ενότητας περιλαμβάνουν συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις στο πεδίο της πολιτικής απασχόλησης και άξονες πολιτικής και μέτρα που εντάσσουν τη διάσταση της απασχόλησης και της προτεραιότητας καταπολέμησης της ανεργίας στην αναπτυξιακή πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ, στο πλαίσιο του Σχεδίου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης.
Α) ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

13.Ριζική μεταρρύθμιση του συστήματος αρχικής και συνεχιζόμενης κατάρτισης
Αναγκαιότητα και στόχοι της μεταρρύθμισης. Η επαγγελματική κατάρτιση, ενταγμένη σε ένα συνολικό στρατηγικό σχέδιο για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, αποτελεί βασικό μοχλό τόσο για μεσο-μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις όσο και για την άμεση σύζευξη των αναγκών της οικονομίας με το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό. Από αυτή την άποψη συνιστά κεντρικό εργαλείο των πολιτικών αντιμετώπισης της ανεργίας συγκυριακά αλλά και μακροπρόθεσμα.
Δυστυχώς μέχρι σήμερα οι καθεστωτικές πολιτικές δυνάμεις και τα κόμματα του μνημονιακού τόξου χρησιμοποίησαν την κατάρτιση αποκλειστικά για την ικανοποίηση ιδιοτελών οικονομικών συμφερόντων (ιδιωτικές ΣΕΚ, ιδιωτικά ΙΕΚ, ιδιωτικά ΚΕΚ, εταιρείες συμβούλων) και για την ρουσφετολογική (πελατειακή) παροχή των επιδομάτων κατάρτισης στους κομματικούς και παραταξιακούς οπαδούς τους. Απαξίωσαν έτσι ένα ισχυρό εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης και μετέτρεψαν τους φορείς κατάρτισης (δημόσιους και ιδιωτικούς) σε κέντρα διαφθοράς. Οι κυβερνήσεις, τα καθεστωτικά κόμματα και πολλές φορές οι κοινωνικοί φορείς χρησιμοποίησαν συστηματικά την κατάρτιση ως μηχανισμό διαχείρισης της ανεργίας. Σ΄ αυτό το πλαίσιο οι ειδικότητες και τα αντικείμενα κατάρτισης επιλέγονταν με βασικό κριτήριο τις δυνατότητες των παρόχων υπηρεσιών κατάρτισης να τις υλοποιήσουν και δευτερευόντως με βάση τις ανάγκες της οικονομίας, των εργαζομένων και των ανέργων. Τα τελευταία χρόνια οι μνημονιακές κυβερνήσεις απαντούν σε αυτή τη στρέβλωση με το κριτήριο της ζήτησης των ατόμων (voucher) ενισχύοντας την εξατομίκευση και την κρατικά επιδοτούμενη ιδιωτική αγορά κατάρτισης.
Για το ΣΥΡΙΖΑ η επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί πολιτική απασχόλησης και εργαλείο ανάπτυξης και οι προτεραιότητες σε ειδικότητες και αντικείμενα κατάρτισης ορίζονται από τις αναπτυξιακές και κοινωνικές ανάγκες και τις προτεραιότητες του στρατηγικού σχεδίου ανασυγκρότησης της χώρας και όχι από την ιδιότυπη ελληνική αγορά κατάρτισης και τις στρεβλώσεις της.
Για τις δυνάμεις της ριζοσπαστικής αριστεράς σκοπός της επαγγελματικής κατάρτισης δεν είναι η απασχολησιμότητα των εργαζομένων ούτε η παροχή γενικών και αόριστα αξιοποιήσιμων γνώσεων και δεξιοτήτων επιμορφωτικού χαρακτήρα. Όταν είναι αρχική (ΣΕΚ, ΙΕΚ), η επαγγελματική κατάρτιση επιδιώκει να παρέχει στέρεες επαγγελματικές γνώσεις και δεξιότητες που οδηγούν σε πιστοποιημένη και αναγνωρισμένη από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας και τις επαγγελματικές άδειες επαγγελματική επάρκεια ενώ, όταν είναι συνεχιζόμενη, άμεσα αξιοποιήσιμες γνώσεις και δεξιότητες που ζητά η παραγωγή και η οικονομία. Ταυτόχρονα η επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί μία εναλλακτική διαδικασία μάθησης απέναντι στη γενική εκπαίδευση και την εκπαίδευση ενηλίκων και ως εκ τούτου θα πρέπει να υποστηρίζει τους εθνικούς εκπαιδευτικούς στόχους, χωρίς όμως να χάνει το θεμελιακό της προσανατολισμό προς την παραγωγή επαγγελματικής επάρκειας και άμεσα αξιοποιήσιμων από την παραγωγή γνώσεων και δεξιοτήτων.
Για να εξυπηρετήσει το στόχο της απασχόλησης και της παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας, η επαγγελματική κατάρτιση θα πρέπει να αναδιαρθρωθεί ριζικά με βασικούς στόχους την άμεση και δραστική μείωσης της ανεργίας και την σύνδεσή της με τις ανάγκες του προγράμματος παραγωγικής ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ. Οι προτάσεις του Σχεδίου Δράσης του ΣΥΡΙΖΑ για ριζική μεταρρύθμιση του συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης που παρουσιάζονται στη συνέχεια στηρίζονται στην εξής βασική παραδοχή. Χωρίς να υποκαθιστά το ρόλο της γενικής παιδείας, όπως την αντιλαμβάνεται η ριζοσπαστική αριστερά, η επαγγελματική κατάρτιση μπορεί και πρέπει συνδέεται και να εντάσσεται στη συνολική λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος, το οποίο, αν και δεν υποτάσσεται, κάθε άλλο παρά αποκομμένο είναι από τις ανάγκες της παραγωγής, της οικονομίας και της απασχόλησης.
• Διοικητική αναδιάρθρωση των υπηρεσιών κατάρτισης (αρχικής και συνεχιζόμενης) με ενίσχυση του τομεακού/κλαδικού προσανατολισμού της. Το Υπουργείο Παιδείας εποπτεύει αποκλειστικά την παιδαγωγική διάσταση (προγράμματα σπουδών, αναλυτικά προγράμματα, προσόντα εκπαιδευτικού προσωπικού, εκπαιδευτικές υποδομές και δομές).
• Οι ειδικότητες και τα αντικείμενα κατάρτισης αλλά και η πιστοποίηση της επαγγελματικής επάρκειας των αποφοίτων αποφασίζονται από το αρμόδιο υπουργείο σε συνεργασία με τους παραγωγικούς φορείς (επιμελητήρια, εργατικοί και εργοδοτικοί φορείς) που για αυτό το σκοπό συγκροτούν Ειδικές Συμπράξεις ή άλλα συνεργατικά σχήματα.
• Απόσπαση του ΕΟΠΠΕΠ από το υπουργείο Παιδείας και μεταφορά του στην εποπτεία του υπουργείου Ανάπτυξης ή του υπουργείου που η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θα ορίσει ως υπεύθυνο για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και μετατροπή του σε ΝΠΙΔ, που στη διοίκησή του θα συμμετέχουν ουσιαστικά οι παραγωγικοί φορείς (επιμελητήρια και άλλοι εμπλεκόμενοι κοινωνικοί φορείς). Παράλληλα λαμβάνεται μέριμνα για την άμεση στελέχωση των υπηρεσιών του και ανάπτυξη περιφερειακών του δομών του ΕΟΠΠΕΠ. Σε κάθε διοικητική περιφέρεια θα πρέπει να λειτουργεί μία δομή του ΕΟΠΠΕΠ. Για την έμπρακτη υποστήριξη των περιφερειακών σχεδίων ανασυγκρότησης.
• Ολοκλήρωση της ανάπτυξης πιστοποιημένων εθνικών επαγγελματικών περιγραμμάτων, ώστε να πιστοποιούνται όλες οι ειδικότητες και τα αντικείμενα κατάρτισης με κοινή συμφωνία εργοδοτών-εργαζομένων και ανεξάρτητων επαγγελματιών.
• Ενίσχυση των μηχανισμών διάγνωσης και πρόβλεψης των αναγκών κατάρτισης σε άμεση συνάρτηση με τις προτεραιότητες του σχεδίου παραγωγικής ανασυγκρότησης. Επανίδρυση, εάν έχει καταργηθεί, και ενίσχυση των κεντρικών και περιφερειακών δομών του Εθνικού Ινστιτούτου Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (ΕΙΕΑΔ), δικτύωση των δομών του με τα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ, τις οργανώσεις εργαζομένων και εργοδοτών καθώς και η σύμπραξη των φορέων αυτών για τη καθιέρωση και λειτουργία ενός αποτελεσματικού και έγκυρου παρατηρητηρίου των εξελίξεων στην αγορά εργασίας.
• Ο κύριος κορμός της αρχικής και της συνεχιζόμενης κατάρτισης παρέχεται από δημόσιους και συμπληρωματικά από παραγωγικούς φορείς (επιμελητήρια, αγροτικές ενώσεις, κοινωνικοί φορείς) που συστήνουν από κοινού φορείς κατάρτισης (ΣΕΚ-ΙΕΚ-ΚΕΚ) μέσω συμπράξεων. Στις συμπράξεις αυτές μπορεί να συμμετέχουν και φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η ίδρυση και αρχική στελέχωση των φορέων κατάρτισης που προέρχονται από αυτές τις συμπράξεις επιχορηγείται από το κράτος, ενώ το κόστος λειτουργίας τους στα επόμενα στάδια μετά το αρχικό, όταν δεν απορρέει από προγράμματα κατάρτισης που εντάσσονται στο Σχέδιο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, το αναλαμβάνουν οι ίδιοι.
• Από τον κρατικό προϋπολογισμό, τον ΕΛΕΚΠ/ΛΑΕΚ ή το ΕΣΠΑ επιδοτείται μόνο η κατάρτιση στις ειδικότητες και τα αντικείμενα που εντάσσονται στις προτεραιότητες του Σχεδίου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης. Όλες οι άλλες ειδικότητες και τα αντικείμενα κατάρτισης χρηματοδοτούνται από πόρους των φορέων που τα υλοποιούν ή από ιδιωτικούς πόρους (επιχειρήσεις κλπ.).
• Κατάργηση της δημόσιας χρηματοδότησης της κατάρτισης που υλοποιούν οι επιχειρήσεις. Αυτό το είδος κατάρτισης χρηματοδοτείται από τις ίδιες τις επιχειρήσεις ή από πόρους ευρωπαϊκών προγραμμάτων εκτός ΕΣΠΑ. Κατ΄ εξαίρεση χρηματοδοτούνται από τον ΕΛΕΚΠ/ΛΑΕΚ προγράμματα κατάρτισης που αποτελούν μέρος κοινής συμφωνίας ή συμφωνίας/συλλογικής σύμβασης μεταξύ συνδικάτων και εργοδοτών. Το κόστος των επιχειρήσεων για κατάρτιση θεσπίζεται ότι αποτελεί επένδυση και αντιμετωπίζεται με τους ίδιους όρους όπως και οι άλλες επενδύσεις (χρηματοδοτικά, φορολογικά και λογιστικά).
• Καθιέρωση του κοινωνικού δικαιώματος στην κατάρτιση (αρχική ή συνεχιζόμενη) για κάθε άνεργο χωρίς να χάνει το δικαίωμα λήψης επιδόματος ανεργίας ή άλλων κοινωνικών επιδομάτων (π.χ. ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα).
• Αντικατάσταση των επιταγών κατάρτισης (αρχικής και συνεχιζόμενης) με το δικαίωμα ελεύθερης πρόσβασης σε επιχορηγούμενους με αυστηρά και ποιοτικά κριτήρια φορείς ΣΕΚ και ΙΕΚ του δημοσίου και των συμπράξεων των παραγωγικών φορέων και των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης με μοναδική προϋπόθεση την υποχρεωτική συμμετοχή του υποψήφιου καταρτιζόμενου σε ένα ελάχιστο αριθμό συνεδριών επαγγελματικής συμβουλευτικής και προσανατολισμού από ειδικούς συμβούλους. Για αυτό το σκοπό θα ανασυσταθεί και ενισχυθεί άμεσα η περιφερειακή και τοπική διάρθρωση και στελέχωση του Εθνικού Κέντρου Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΚΕΠ) ενώ οι φορείς κατάρτισης ενισχύονται χρηματοδοτικά για την οργάνωση και παροχή υπηρεσιών κατάρτισης που εντάσσονται στο σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης έτσι ώστε να καλύπτεται πλήρως ο αριθμός των θέσεων που ζητάνε οι εργαζόμενοι/άνεργοι υποψήφιοι καταρτιζόμενοι.
• Θέσπιση ατομικής εκπαιδευτικής άδειας διάρκειας 30 έως 100 ώρες το χρόνο με αποδοχές για κάθε εργαζόμενο ανεξαρτήτως μεγέθους και είδους επιχειρήσεων και με ειδικές προϋποθέσεις που θα καθοριστούν από τις εκάστοτε συμφωνίες εργοδοτών εργαζομένων ή συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής άδειας, στον εργαζόμενο καταβάλλεται το σύνολο του μισθού του. Το κόστος της άδειας για τον εργοδότη επιδοτείται από τον ΕΛΕΚΠ/ΛΑΕΚ, το ΕΣΠΑ ή άλλες πηγές που θα συμφωνηθούν μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών στο πλαίσιο συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Θέσπιση της ατομικής εκπαιδευτικής άδειας και για τους δημόσιους υπαλλήλους και τους υπαλλήλους των ΟΤΑ και των άλλων φορέων που εποπτεύονται από το κράτος με τις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν στους αντίστοιχους κλάδους ή επαγγέλματα του ιδιωτικού τομέα. Το κόστος κατάρτισης αυτής της κατηγορίας εργαζομένων επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό ή επιδοτείται από το ΕΣΠΑ εφόσον εντάσσεται στις προτεραιότητες του σχεδίου παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας.
• Οι σπουδαστές που συμμετέχουν σε πρακτική άσκηση ή μαθητεία αμείβονται σύμφωνα με τις ΣΣΕ του επαγγελματικού τους κλάδου. Επιδότηση 100%της ασφαλιστικής εισφοράς (εργατικής και εργοδοτικής) των ασκούμενων της αρχικής και της συνεχιζόμενης κατάρτισης.
• Οι απόφοιτοι ΙΕΚ εγγράφονται σε ΤΕΙ αντίστοιχης ειδικότητας σε ένα ορισμένο ποσοστό με κριτήρια και εξετάσεις που θα αποφασίζουν τα ΤΕΙ κατά το πρότυπο των κατατακτήριων εξετάσεων.
• Στο πλαίσιο της γενικής θέσης του ΣΥΡΙΖΑ για 12χρονη υποχρεωτική γενική εκπαίδευση, προτείνεται η αρχική κατάρτιση να αποτελέσει εναλλακτική διαδρομή ολοκλήρωσης της υποχρεωτικής 12χρονης εκπαίδευσης χωρίς να χρειάζεται να παρακολουθούν οι μαθητές όλα τα μαθήματα γενικής παιδείας αλλά ένα ορισμένο αριθμό γενικών μαθημάτων (π.χ. γλώσσα, μαθηματικά, πολιτική αγωγή).
Σκεπτικό πρότασης. Να δοθεί η δυνατότητα απόκτησης επαγγελματικής επάρκειας από τους μαθητές που έχουν υψηλές πιθανότητες εγκατάλειψης του σχολείου. Επιπλέον σε αρκετά επαγγέλματα το επίπεδο εξειδίκευσης (π.χ. ηλεκτροτεχνίτης, χτίστης, μπογιατζής, κουρέας/κομμωτής είναι τέτοιο που αποτελεί –ειδικά σε καιρούς οικονομικής στενότητας-περιττή σπατάλη δημόσιων πόρων ή παραπομπή της επαγγελματικής εξειδίκευσης μετά την ηλικία των 18 ετών, σύμφωνα με τις θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για την Παιδεία

14. Αναδιάρθρωση και αναβάθμιση ΟΑΕΔ

Ο ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί αναγκαία την αναβάθμιση και την αναδιοργάνωση του ΟΑΕΔ, με στόχο ένα παραγωγικό και αποτελεσματικό δημόσιο, ενιαίο και τριμερώς (εργαζόμενοι, εργοδότες, κράτος) χρηματοδοτούμενο φορέα. Ένας τέτοιος φορέας, σε συνεργασία με αναβαθμισμένους ελεγκτικούς μηχανισμούς της αγοράς εργασίας, μπορεί να λειτουργήσει ως το βασικό εργαλείο για τον επανασχεδιασμό και την προώθηση πολιτικών αντιμετώπισης της ανεργίας.
Η δραματική αύξηση της ανεργίας, ο πολλαπλασιασμός των προγραμμάτων ενεργητικής πολιτικής απασχόλησης και η διεύρυνση της κλίμακας τους ανέδειξαν τα τελευταία χρόνια την κρισιμότητα του ρόλου του ΟΑΕΔ ως προς τη διαχείριση της ανεργίας και τον επιβάρυναν με τεράστιο φόρτο εργασίας, ενώ οι συνταξιοδοτήσεις δεν αναπληρώθηκαν με προσλήψεις και πρόσφατα μπήκαν σε πρόγραμμα κινητικότητας-διαθεσιμότητας 253 υπάλληλοι. Τέλος στον ΟΑΕΔ ενσωματώθηκαν αρμοδιότητες άσχετες με το αντικείμενό του, μετά την κατάργηση των Οργανισμών Εργατικής Εστίας και Εργατικής Κατοικίας, ενώ οι υπάλληλοι αυτών των Οργανισμών εντέλει μετακινήθηκαν σε άλλους φορείς. Οι παραπάνω εξελίξεις επιβάλλουν την αναδιοργάνωσή του προς τις ακόλουθες κατευθύνσεις.
α) Στελέχωση των ΚΠΑ και των εκπαιδευτικών δομών με περισσότερους εργαζόμενους και κάλυψη όλων των κενών οργανικών θέσεων του οργανισμού
β) Ενίσχυση του ρόλου της συμβουλευτικής προς τους ανέργους και των εργασιακών συμβούλων, με την απελευθέρωση των τελευταίων από άλλα καθήκοντα, την επιμόρφωσή τους στο αντικείμενό τους και την πρόσληψη ικανού αριθμού νέων συμβούλων.
γ) Αναβάθμιση του ρόλου των Περιφερειακών Διευθύνσεων και αύξηση του προσωπικού τους προκειμένου να διευκολυνθεί ο συντονισμός των ΚΠΑ.
δ) Δημιουργία δύο νέων επιτελικών μονάδων: Σχεδιασμού και αξιολόγησης των λεγόμενων ενεργητικών και παθητικών πολιτικών απασχόλησης και Συντονισμού και Παρακολούθησης της Υλοποίησης των Δράσεων – βελτίωση του σχεδιασμού των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης και εφαρμογή ολοκληρωμένου συστήματος αξιολόγησής τους – τακτική δημοσίευση στοιχείων για τα προγράμματα απασχόλησης και πρόσβαση των ερευνητών σε αυτά.
ε) Κατάργηση των άσχετων αρμοδιοτήτων (βρεφονηπιακοί σταθμοί, στεγαστική πολιτική, κοινωνικός τουρισμός κλπ.) και μεταφορά τους σε άλλους δημόσιους φορείς/οργανισμούς.
στ) Ορθολογική και αξιοκρατική οργάνωση και διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού και συνεχής εκπαίδευση και κατάρτιση των εργαζομένων του ΟΑΕΔ – αξιοποίηση της γνώσης και της εμπειρίας που αποκτάται από αυτούς για τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών και το σχεδιασμό των προγραμμάτων απασχόλησης.
ζ) Επαρκής στελέχωση του ελεγκτικού μηχανισμού του ΟΑΕΔ ώστε να μην επιβαρύνεται η λειτουργία των υπηρεσιών του.
η) Περαιτέρω βελτίωση των πληροφοριακών συστημάτων.
Λογική. Οι αλλαγές αποσκοπούν στην καλύτερη εξυπηρέτηση του τεράστιου αριθμού των ανέργων, τον καλύτερο σχεδιασμό και υλοποίηση των ενεργητικών προγραμμάτων πολιτικής απασχόλησης και την ενίσχυση της διοικητικής και τεχνικής επάρκειας για τον σχεδιασμό, συντονισμό και υλοποίηση προγραμμάτων ακόμα μεγαλύτερης κλίμακας (νέο πρόγραμμα κοινωφελούς εργασίας, συμβουλευτική επαγγελματικού προσανατολισμού).
Β) ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ
Η μείωση της ανεργίας και η βελτίωση των όρων εργασίας εντάσσονται στους ρητούς στρατηγικούς στόχους του Σχεδίου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης (ΣΠΑ) του ΣΥΡΙΖΑ (βλέπε σχετικό κείμενο), που ενσωματώνει α) τα αξιακά στοιχεία και τους κεντρικούς άξονες/ στόχους της παραγωγικής ανασυγκρότησης, β) τους βασικούς κλάδους/παραγωγικά συμπλέγματα που προκρίνονται, και γ) τα υποκείμενα υλοποίησης της ανασυγκρότησης.
Παρά την κρισιμότητα και τον κομβικό της χαρακτήρα, η αύξηση της απασχόλησης είναι η βασική προτεραιότητα αλλά δεν είναι ο μοναδικός στόχος που καλείται να υπηρετήσει το ΣΠΑ. Οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στο παρόν Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ανεργίας επιχειρούν να συνυπολογίσουν το σύνολο των στόχων που περιγράφονται στο ΣΠΑ, στο σημερινό στάδιο επεξεργασίας.
Επιγραμματικά, οι στόχοι αυτοί είναι:
1. Η καταπολέμηση της ανεργίας με ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και τη δημιουργία θέσεων εργασίας με αξιοπρεπείς όρους και συνθήκες.
2. H εξυπηρέτηση των παραγωγικών, βιοτικών και κοινωνικών αναγκών του πληθυσμού στη βάση της ισόρροπης, βιώσιμης και περιεκτικής ανάπτυξης.
3. Η εξισορρόπηση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και της συνιστώσας που περιλαμβάνει το εμπορικό ισοζύγιο.
4. Η ανταπόκριση στις ανάγκες αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και άλλων στρατηγικών περιβαλλοντικών ζητημάτων.
5. H επέκταση δραστηριοτήτων έντασης γνώσης και υψηλής τεχνολογίας με μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη προοπτική.
Η καταπολέμηση της ανεργίας με ταχείς ρυθμούς σε συνδυασμό με την αποτελεσματική προστασία των ανέργων αποτελούν ριζοσπαστικούς στόχους ενός σχεδίου παραγωγικής ανασυγκρότησης το οποίο επιδιώκει να ανατρέψει αφενός τις δραματικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των μνημονίων, και αφετέρου να εγκαθιδρύσει ένα νέο πρότυπο οικονομικής και κοινωνικής αναπαραγωγής, κοινωνικά δίκαιο και βιώσιμο. Όμως η προτεραιότητα στην αντιμετώπιση της ανεργίας είναι συγχρόνως αναγκαίο να συνδεθεί με στρατηγικούς στόχους για τις παραγωγικές και οικολογικές ισορροπίες, μάλιστα σε συνθήκες που δεν χαρακτηρίζονται διεθνώς και στην Ευρώπη από υψηλούς ρυθμούς μεγέθυνσης. Κατά συνέπεια, η στρατηγική για την απασχόληση και την εργασία, πρέπει να συνδυαστεί με τη στρατηγική για την προστασία των φυσικών πόρων και την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών απειλών, και με τη στρατηγική για την ισορροπημένη ένταξη στο διεθνή καταμερισμό εργασίας.
Σημαντικό κομμάτι της εμβάθυνσης και εξειδίκευσης των παραπάνω γενικών στόχων του ΣΠΑ αποτελεί η επεξεργασία των λεγόμενων παραγωγικών συμπλεγμάτων. Η έννοια του παραγωγικού συμπλέγματος σε σχέση με την έννοια του κλάδου θα άξιζε περισσότερη συζήτηση. Ωστόσο, το ΣΠΑ δίνει έμφαση στην αλληλεπίδραση και αμοιβαία τροφοδότηση των κλάδων που συνθέτουν το κάθε παραγωγικό σύμπλεγμα.
Τα πέντε βασικά παραγωγικά συμπλέγματα που περιλαμβάνει το ΣΠΑ είναι:
o Το αγροτοδιατροφικό σύμπλεγμα. Στόχος της κρατικής παρέμβασης θα είναι η εδραίωση ενός νέου παραγωγικού, κοινωνικού και διατροφικού πρότυπου στον πρωτογενή τομέα, η αξιοποίηση των παραγωγικών δυνατοτήτων της ελληνικής οικονομίας με έμφαση στην υποκατάσταση εισαγωγών αλλά και στις δυνατότητες εξαγωγών και η μέγιστη δυνατή αυτάρκεια της χώρας σε τρόφιμα.
o Το τουριστικό σύμπλεγμα. Η ενίσχυση του τουρισμού θα πρέπει αποτελεί ένα επιπλέον όπλο στην προσπάθεια ανοικοδόμησης της οικονομίας, που μπορεί να αυξήσει την εισροή συναλλάγματος άμεσα, να δώσει ώθηση στη ζήτηση για εγχώρια αγροτικά προϊόντα και στην ελληνική μεταποίηση και, εν τέλει, να τροφοδοτήσει τη διαδικασία ανάπτυξης δημόσιων υποδομών και συνεταιριστικών πρωτοβουλιών σε επιλεγμένες δραστηριότητες, με έμφαση στον εναλλακτικό τουρισμό.
o Το ενεργειακό σύμπλεγμα. Πέρα από τα ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα στον τομέα της παραγωγής ενεργείας μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, υπάρχουν δυνατότητες για ενεργειακή εξοικονόμηση και υποκατάσταση εισαγωγών στον τομέα της ενέργειας.
o Το σύμπλεγμα του κατασκευαστικού κλάδου. Απαιτούνται επενδύσεις σε υλικές υποδομές, κυρίως σε δίκτυα και μεταφορές, με προτεραιότητα στα μέσα σταθερής τροχιάς, και σε κοινωνικές υποδομές.
o Το σύμπλεγμα της βιομηχανίας. Το συνολικό μοντέλο βιομηχανικής ανάπτυξης πρέπει να αντιστραφεί, με εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων βιομηχανικών επιχειρήσεων ή με νέες επιχειρήσεις έντασης γνώσης, δηλαδή έντασης εργασίας μέσου και υψηλού επιπέδου προσωπικού και παραγωγής προϊόντων υψηλής τεχνολογικά προστιθέμενης αξίας, με υψηλή ποιότητα και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Βασική αρχή της πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ θα είναι η αξιοποίηση συγκριτικών και η δημιουργία ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων με την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας αντί με εκμετάλλευση φθηνής και ελαστικής εργατικής δύναμης.
Η αναγκαία αλληλεπίδραση δημόσιου/ κοινωνικού/ιδιωτικού νοηματοδοτείται στο εσωτερικό της κάθε εξειδικευμένης κλαδικής (ή κατά παραγωγικό σύμπλεγμα) πολιτικής με ανάδειξη του δημόσιου τομέα ως βασικού μοχλού για την παραγωγική ανασυγκρότηση. Ο ιδιωτικός τομέας καλείται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο με νέο επιχειρηματικό πλαίσιο λειτουργίας (έλεγχος καρτέλ και μονοπωλιακών δομών, ρύθμιση και έλεγχος αγορών, προγράμματα ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού μικρομεσαίων επιχειρήσεων κλπ.). Ταυτόχρονα, η ενίσχυση και διαρκής «επένδυση» στον κοινωνικό τομέα (κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία που περιλαμβάνει αυτοδιαχειριστικά σχήματα, σύγχρονους συνεταιρισμούς, εταιρείες λαϊκής βάσης, κοινοπραξίες-δικτυώσεις μικροεπιχειρήσεων) αποτελεί βασική πολιτική επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ, όχι μόνο γιατί είναι μεγάλης έντασης εργασίας, αλλά και γιατί υπηρετεί τον μακροχρόνιο στόχο της σταδιακής αλλαγής των παραγωγικών σχέσεων και δομών, της συλλογικής διαχείρισης της παραγωγικής διαδικασίας και της εν δυνάμει ανανέωσης του συνόλου των αξιών του επί χρόνια απαξιωμένου συνεταιριστικού κινήματος.
Το ΣΠΑ εντάσσεται σε ένα εθνικό σχέδιο κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης, με εξειδίκευση σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, που θα εφαρμόσει τις αρχές μιας διευρυμένης αντίληψης δημοκρατικού προγραμματισμού, εξασφαλίζοντας τη λαϊκή συμμετοχή και τον έλεγχο σε όλα τα επίπεδα, και θα επιδιώξει τη δίκαιη διανομή των αποτελεσμάτων της ανάπτυξης.
Τέλος, η διαδικασία εξειδίκευσης και υλοποίησης του ΣΠΑ θα εξελιχθεί μέσα σε δυσμενείς οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, ιδιαίτερα το πρώτο διάστημα διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Με αυτή την έννοια θα μπορούσαμε να διακρίνουμε δύο φάσεις εφαρμογής του:
ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ
Τα χαρακτηριστικά της θα είναι οι περιορισμένοι δημόσιοι πόροι και η ασθενής ανάκαμψη που θα τροφοδοτηθεί από την αλλαγή της οικονομικής και εισοδηματικής πολιτικής. Στη φάση αυτή απαιτείται ο σχεδιασμός της ταχύτερης δυνατής αύξησης της απασχόλησης σε συνθήκες στενότητας πόρων, που σημαίνει κυρίως επέκταση των δραστηριοτήτων εντάσεως εργασίας. Προς αυτήν την κατεύθυνση, θα πρέπει να συνδυάσουμε:
 την αξιοποίηση της νέας ζήτησης που θα προκύψει από την αύξηση μισθών, κοινωνικών επιδομάτων και δημοσίων δαπανών με την ανάπτυξη δραστηριοτήτων υποκατάστασης εισαγωγών,
 την εκμετάλλευση του αργούντος παραγωγικού δυναμικού (γη, κτήρια, μηχανήματα) με τη στήριξη των εγχειρημάτων αυτοδιαχείρισης και συνεταιριστικής παραγωγής
 την αύξηση των κοινωνικών δαπανών με τη δημιουργία θέσεων εργασίας στο δημόσιο,
 τον αναπροσανατολισμού των πόρων του ΕΣΠΑ (και του νέου ΕΣΠΑ) με την ανάπτυξη δομών στήριξης της κοινωνικής οικονομίας και της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ, σε επιλεγμένους τομείς/κλάδους/δραστηριότητες.
Αυτός ο προσανατολισμός θα αφορά ανέργους και απασχολούμενους που έχουν πληγεί από τη διαχείριση της κρίσης, αλλά και υπολογίσιμο τμήμα και κατηγορίες του επιστημονικού δυναμικού της χώρας που επίσης έχουν δεχθεί σοβαρά πλήγματα από τις πολιτικές λιτότητας και συρρίκνωσης εκπαιδευτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων.
Η εσωστρέφεια της παραγωγικής ανασυγκρότησης κατά την πρώτη φάση θα αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα στην περίπτωση παρατεταμένης διαπραγμάτευσης με τους δανειστές της χώρας για τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του δημοσίου χρέους, και ύπαρξης σοβαρών προβλημάτων χρηματοδότησης των δημοσίων δαπανών και ρευστότητας. Επίσης η αξιοποίηση αργούντος παραγωγικού δυναμικού ευνοεί την ανάληψη πρωτοβουλιών κοινωνικής επιχειρηματικότητας από ανέργους ή υποαπασχολούμενους, που πρέπει να υποστηριχθούν από δομές ικανές να τους μεταφέρουν γνώσεις, τεχνολογίες και μεθόδους οργάνωσης. Τέλος, η προτεραιότητα στην εσωστρεφή ανάπτυξη δραστηριοτήτων μπορεί να συνδυαστεί με τοπικά συστήματα συναλλαγών τα οποία επιτρέπουν την κάλυψη αναγκών σε συνθήκες περιορισμένης ρευστότητας. Η διαδικασία επεξεργασίας τοπικών ή περιφερειακών σχεδίων και η οικοδόμηση δομών υποστήριξης πρωτοβουλιών στο πλαίσιο των σχεδίων αυτών, θα επιτρέψουν τη διαμόρφωση προτάσεων αναθεώρησης και αναπροσαρμογής του ΕΣΠΑ, οι οποίες να έχουν μεγάλη νομιμοποίηση και ορατότητα, ανάλογα με διαπιστωμένες ανάγκες. Σε αυτά τα σχέδια πρέπει να προσαρμοστούν και οι πολιτικές απασχόλησης. Κατά την πρώτη φάση της ανασυγκρότησης θα συνεχίσουν να παίζουν σημαντικό ρόλο οι τοπικές αλληλέγγυες πρωτοβουλίες με τοπικού ή ειδικού χαρακτήρα αναδιανομή εισοδήματος, μέσω εθελοντικής εργασίας και προσφορών σε είδος.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ

Το πέρασμα σε μια δεύτερη φάση κατά την οποία θα αρχίσει να αποδίδει η διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους, η αναβολή της εξυπηρέτησης του εναπομείναντος τμήματός του και η αναδιανομή του εισοδήματος, θα υπάρξουν πόροι για μακροπρόθεσμου χαρακτήρα δημόσιες επενδύσεις και ερευνητικές δραστηριότητες στους τομείς προτεραιότητας του ΣΠΑ, χωρίς να εγκαταλειφθεί η έμφαση σε δραστηριότητες εντάσεως εργασίας για την επιτάχυνση της μείωσης της ανεργίας, και την παράλληλη κάλυψη αναγκών σε κοινωνικές υπηρεσίες ή προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων. Οι δημόσιες επενδύσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα θα υποστηρίξουν τα πέντε παραγωγικά συμπλέγματα που περιλαμβάνει το ΣΠΑ.
14. Μέτρα αναπτυξιακής πολιτικής που προωθούν την απασχόληση
Όπως προαναφέραμε, η ενσωμάτωση της προτεραιότητας της καταπολέμησης της ανεργίας στην αναπτυξιακή πολιτική συνδέεται με την προώθηση δραστηριοτήτων έντασης εργασίας, κατά προτίμηση ειδικευμένης, εντός τομέων και κλάδων παραγωγής. Υλοποιείται με την πολιτική στήριξης της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και των μικρών επιχειρήσεων (στην Ελλάδα οι επιχειρήσεις μέχρι 9 άτομα συγκεντρώνουν 57% της συνολικής απασχόλησης) και τον προσανατολισμό μέρους των δημοσίων επενδύσεων στην ανάπτυξη κοινωνικών δραστηριοτήτων έντασης εργασίας από το δημόσιο τομέα. Παραθέτουμε στη συνέχεια τις βασικές κατευθύνσεις και μέτρα πολιτικής στα κύρια πεδία παρέμβασης.
α) Ενίσχυση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας π.χ. ένταξη αυτοδιαχειριζόμενων και συνεταιριστικών επιχειρήσεων κατά προτεραιότητα στα αναπτυξιακά προγράμματα επιχορήγησης/ κινήτρων, χρηματοδότηση από τράπεζα ειδικού σκοπού, δικτύωση των φορέων κοινωνικής οικονομίας για αλληλοϋποστήριξη και μεταφορά τεχνογνωσίας και δημιουργία υποστηρικτικών δομών προώθησης της κοινωνικής οικονομίας (βλέπε παραπάνω).
β) Προσανατολισμός μέρους των δημοσίων επενδύσεων στην υποστήριξη των προγραμμάτων απασχόλησης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και σε δραστηριότητες έντασης εργασίας κατά τα πρώτα χρόνια διακυβέρνησης (βλέπε παραπάνω).
γ) Καθιέρωση ρήτρας απασχόλησης για τα επιδοτούμενα από δημόσιους, κοινοτικούς και τραπεζικούς πόρους επενδυτικά σχέδια του ιδιωτικού τομέα, ώστε η χρηματοδότησή τους να συνοδεύεται από την υποχρέωση δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας (αναθεώρηση αναπτυξιακού νόμου και αναμόρφωση τραπεζικού συστήματος).
δ) Καθιέρωση ρήτρας απασχόλησης μακροχρόνια ανέργων στις προγραμματικές συμφωνίες του δημοσίου (κεντρική διοίκηση/ΟΤΑ) με ιδιώτες εργολάβους και συνεργαζόμενους φορείς της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας (βλέπε παραπάνω).
ε) Ενίσχυση/ στήριξη της ίδρυσης ΜμΕ, βαθμιαία φορολογική ελάφρυνση, κεφαλαιοποίηση/ συμψηφισμός οφειλών σε δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία, δημόσια τράπεζα ειδικού σκοπού και θεσμοί υποστήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (βλέπε Θέσεις ΣΥΡΙΖΑ για τις ΜμΕ).
στ) πρωτοβουλίες προώθησης της (αυτό)απασχόλησης στο πλαίσιο τομεακών και κλαδικών πολιτικών, που θα αναπτυχθούν κατόπιν διαβούλευσης του κράτους και των περιφερειακών αυτοδιοικήσεων με επιχειρηματικούς, συνδικαλιστικούς, επιστημονικούς, κοινωνικούς φορείς (βλέπε παραπάνω το παράδειγμα για τους «νέους αγρότες»).

5. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ

Οι προτεινόμενες πολιτικές και τα μέτρα του Σχεδίου Δράσης του ΣΥΡΙΖΑ για την ανεργία εξυπηρετούν πρωτίστως τα συμφέροντα των ανέργων και της μισθωτής εργασίας και, ευρύτερα, των λαϊκών τάξεων: αύξηση των θέσεων εργασίας, αύξηση του κατώτατου μισθού, ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας των ανέργων, βαθμιαία αποκατάσταση του κοινωνικού κράτους, αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, της δημοκρατικής συμμετοχής στις αποφάσεις σε τοπικό επίπεδο και του ρόλου της τοπικής αυτοδιοίκησης και των κοινωνικών κινημάτων.
Ταυτόχρονα συνδέει την πολιτική απασχόλησης και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας με τους βασικούς πολιτικούς στόχους και προτεραιότητες του ΣΥΡΙΖΑ: την άμεση αντιμετώπιση της φτώχειας και την ανόρθωση της κοινωνίας, την αλλαγή των παραγωγικών σχέσεων και τον μετασχηματισμό του προτύπου ανάπτυξης και την επαναρύθμιση του εργασιακού προτύπου με βάση την πλήρη και σταθερή απασχόληση με επαναφορά, διασφάλιση και αναβάθμιση όλων των εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων.
Το Σχέδιο Δράσης δίνει την κύρια έμφαση στη δημιουργία θέσεων εργασίας στο δημόσιο τομέα, από τον οποίο προσδοκά σημαντικά οφέλη στην απορρόφηση της (μακροχρόνιας) ανεργίας, την ανάπτυξη, την καταπολέμηση της φτώχειας και την κοινωνική συνοχή. Ενώ προτείνει τη μέγιστη δυνατή στήριξη του τομέα της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, δεν αναμένει από αυτόν τον τομέα σημαντικά οφέλη ως προς την απασχόληση στο άμεσο αλλά στο μεσοπρόθεσμο διάστημα. Επίσης, το Σχέδιο Δράσης θεωρεί ότι η απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα θα αυξηθεί μέσω της επεκτατικής μακροοικονομικής πολιτικής και των μέτρων αναδιανομής του εισοδήματος υπέρ των λαϊκών τάξεων και ότι ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα στην αύξηση των θέσεων εργασίας θα γίνεται συν τω χρόνω σημαντικότερος, ενώ και ο δημόσιος τομέας θα μπορεί να δημιουργεί περισσότερες μόνιμες θέσεις εργασίας.

6. ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Το Σχέδιο Δράσης του ΣΥΡΙΖΑ για την αντιμετώπιση της ανεργίας αποτελεί ένα σύνθετο πλέγμα ενεργειών που αναμένεται να προκαλέσουν ένα υψηλό ρυθμό αύξησης της απασχόλησης. Αποτελεί σχέδιο δύο πυλώνων που αλληλοτροφοδοτούνται και συμπληρώνονται μεταξύ τους τόσο στο άμεσο όσο και στο μεσο-μακροπρόθεσμο διάστημα. Ο πρώτος περιλαμβάνει μια νέα κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής και μέτρα κοινωνικής πολιτικής, μεταξύ των οποίων και η βελτίωση της εισοδηματικής και της κοινωνικής προστασίας των ανέργων, που θα λειτουργήσουν ευνοϊκά για την απασχόληση, δίνοντας ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα και μετασχηματίζοντας το αναπτυξιακό πρότυπο. Ο δεύτερος πυλώνας περιλαμβάνει άμεσα μέτρα αύξησης της απασχόλησης: αξιοκρατικές προσλήψεις μόνιμου προσωπικού στο δημόσιο τομέα για την κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών και ένα σύνολο προγραμμάτων απασχόλησης που κατηγοριοποιούνται στις «ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης». Ειδικά τις τελευταίες εμείς δεν τις αντιμετωπίζουμε σαν μέσο διαιώνισης ενός συστήματος προσωρινής και ελαστικής εργασίας, όπως η κυρίαρχη λογική στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα τις χρησιμοποιήσει με άλλη λογική, μορφή και περιεχόμενο, σαν ένα προσωρινό εργαλείο αντιμετώπισης της τεράστιας κρίσης απασχόλησης και του τεράστιου κοινωνικού προβλήματος της μακροχρόνιας ανεργίας, ώστε να διευκολυνθεί η μετάβαση από ένα εξαιρετικά αποδιαρθρωμένο πρότυπο εργασίας σε ένα μοντέλο πλήρους και σταθερής εργασίας, που είναι ο αμετάθετος στόχος μας. Η κάθε πλευρά του σχεδίου δράσης έχει έναν ειδικό ρόλο να επιτελέσει σε μια συνολική προσπάθεια, ενώ το Σχέδιο Δράσης, στο σύνολό του, πέρα από τα άμεσα αποτελέσματά του στην απασχόληση, θα προκαλέσει πολλαπλασιαστικά οφέλη στην οικονομία, το δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας και την ανάπτυξη. Γι’ αυτό το λόγο το Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση της ανεργίας αποτελεί σημαντικό μοχλό για την κοινωνική και παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.