Για την πονηριά των Σαρακατσιαναίων, πούναι ιδίωμα του κάθε αδύναμου, χαρακτηριστικά είναι και τούτα, ας πούμε, γνωμικά τους πώλεγαν:
« Ωρέ τι τα θέλ'ς, όσου φ'λάει η πατ'λιά, δε φ'λάει η Παναϊά», ή « Ωρέ τι τα θέλ'ς, οι τρεις δέλτις σώνουν τουν άνθρουπου: δεν ξέρου, δεν είϊδα, δεν έχου», ή « Ωρέ αναμέρα καλύτερα, ούτι του διάουλου να ιδείς, ούτι του σταυρό σ’ να κάμ'ς».
"Φορτώνει ο Γκόγκος αλλά που ξεφορτώνει"
Σαρακατσιάνικη φράση, όταν κάποιος χωρίς περίσκεψη έπαιρνε μια απόφαση, ή συμπεριφέρονταν με ελαφρότητα.
Όταν οι Σαρακατσιάνοι ήθελαν να περιγράψουν με σκοπτικό τρόπο την ανοησία, την ανέχεια και συμπεριοφορές ψεφτοϋπερηφάνειας, χρησιμοποιούσαν φράσεις σαν τις παρακάτω:
"Τ' λείπ' μάνα και λαγκιόλ"
(Μια φούστα αποτελούνταν από τη μάνα (ζώνη) και απ' τα λαγγιόλια (πιέτες). Οπότε αν λείπει και η μάνα και τα λαγγιόλια, στην ουσία δεν υπάρχει τίποτε. Άρα η αναφορά στο γεγονός ή στον άνθρωπο, πρόκειται για ανοησία ή για ανυπαρξία).
Επίσης μια άλλη φράση που χρησιμοποιούσαν για τους ίδιους λόγους και περιπτώσεις, ήταν: "Τ' λείπ' η σέλα απ' το βρακί τα δυο τα μπουτζινάρια".
"Πολλά νεκρά που κάθονται στ' αρρώστου το κεφάλι".
Αυτή τη φράση έλεγε ο παππούς μου (Αθανάσιος Ξηρομερίτης, Σκοτίδας) για να εξηγήσει πως πολλοί από αυτούς που επισκέπτονται έναν άρρωστο για να του συμπαρασταθούν, μπορεί να χάσουν τη ζωή τους νωρίτερα από τον ίδιο. Κάτι σαν το: "Μηδένα προ του τέλους μακάριζε..."
"Ήθελε πριν Βλάμη μ' τ' άλογο!"
Σαρακατσιάνικη φράση, όταν κάποιος δεν προνοεί. Δηλαδή έπρεπε να το φροντίσει από πριν.
"Πρέπ’ να γράν’ς μαλλί να φας ψωμί"
Δηλώνει πως πρέπει κάποιος να συμμετέχει στο έργο για να απολαύσει το αποτέλεσμα.
"Να δω τ' νύφη μ' χήρα κι ας πεθάνει και το παιδί μ'"
Όταν η κακία τυφλώνει τους ανθρώπους και θέλουν με κάθε θυσία το κακό του άλλου...
"Κ'δούν' ξεγλώσσιαστο"
(Κουδούνι χωρίς τη γλώσσα), έλεγαν οι Σαρακατσιάνοι τους ανθρώπους με εντυπωσιακή εμφάνιση, αλλά χωρίς σωστή σκέψη και άποψη.
Όπως ένα κουδούνι, όσο εντυπωσιακό και μεγάλο να είναι, αν δεν διαθέτει τη γλώσσα (το μικρό μέταλο στο εσωτερικό του, το οποίο χτυπάει στα τειχώματα και ακούγεται ο ήχος), είναι τελείως άχρηστο, έτσι και ένας άνθρωπος χωρίς το μυαλό του.