Έρχεται από μακριά, από πολύ μακριά, από το παρελθόν, από το απώτερο παρελθόν, άγνωστον; Ο παππούς μου που ήταν γεννημένος το 1840 το βρήκε.
Οι Σαρακατσαναίοι ως εκ της δουλειάς τους έπρεπε να γνωρίζουν λίγα γράμματα για τις ανάγκες τους.
-Για ρίξε ορέ, Κώστα, τα τόσα έξοδά μας στα γαλάρια και στα στέρφα υπολογίζοντας δύο στέρφες πρατίνες με μία γαλάρια.
-Ναι, μωρέ μπάρμπα, αλλά δεν μου είπες ούτε τα έξοδα, ούτε τις πρατίνες.
-Θα σ΄ τα πω, μη βιάζεσαι, ν' ανoίξω πρώτα τα τεφτέρια μ'.
Γράψε: Τα έξοδα είναι τόσα. Ο Ανδρέας έχει τόσες γαλάριες πρατίνες και μισές στέρφες, ο Γιώργος τόσες γαλάριες και 39 στέρφες μαζί με τα κριάρια. Μα τα κριάρια θα τα υπολογίσουμε ξεχωριστά. Ω χου καλά λες μωρέ πιδί μ'. Σβήστα και γράψε από την αρχή.
Να μην τα πολυλογώ πήρα τα στοιχεία, έκανα τους υπολογισμούς και παρέδωσα τα στοιχεία. Τότε είχα τελειώσει την Τρίτη γυμνασίου και ομολογώ ζορίστηκα.
Το παράξενο είναι ότι τα στοιχεία που έδωσα, τα ήλεγξαν όλοι και συμφώνησαν.
Και τώρα επιστροφή στο δασκαλοκάλυβο:
Ήταν η πρώτη τους δουλειά μετά το στήσιμο των καλυβιών τους. Το έστηναν σε θέση που είχε επαφή οπτική με όλα τα καλύβια του τσελιγκάτου, ώστε ο δάσκαλος να είναι σε θέση να ελέγχει όλο το τσελιγκάτο. Τρία χρόνια πέρασα σε δασκαλοκάλυβο και τα τρία σε διαφορετικές τοποθεσίες. Η σχολική περίοδος διαρκούσε δύο μήνες: Ιούλιο και Αύγουστο. Προαγωγικοί τίτλοι δεν δίδονταν αλλά οι μη επιμελείς υποχρεούντο και την άλλη χρονιά να παρακολουθήσουν τα ίδια μαθήματα. Εξ' άλλου η μη επιμέλεια τιμωρούνταν με ανάλογο αριθμό «βιτσιές» με λεπτή εύκαμπτη κρανίσια βέργα. Και το παράξενο ήταν ότι οι γονείς μας προέτρεπαν το δάσκαλο να χρησιμοποιεί συχνά τη βέργα για να μάθουμε γράμματα, ήταν η μέθοδος διδασκαλίας της εποχής.
Οι Σαρακατσαναίοι έδιδαν μεγάλη σημασία στην αριθμητική μόνο και μόνο για να λύνουν απλά προβλήματα με χρήση των τεσσάρων πράξεων της αριθμητικής. Μάλιστα επέμεναν τα αγόρια να πάνε οπωσδήποτε στο δημοτικό για αυτή τους την ανάγκη, κάτι που δεν συνέβαινε με τα κορίτσια της οικογένειας, για τα οποία είχαν την πεποίθηση ότι δεν χρειάζονται τα γράμματα.
Στη φωτογραφία που ακολουθεί ήταν πρώτο μου δασκαλοκάλυβο, στα Τσεκούρια.
Κωνσταντίνος Γαλλής