Άλλαζαν τα σύνορα της Χώρας προς το καλλίτερο, και άλλαξαν πολλές φορές από της ιδρύσεως του ελληνικού κράτους το 1821, μετακινούνταν και ελληνικοί πληθυσμοί. Απελευθερώθηκε η Θεσσαλία το 1880, κατέβηκαν και πολλά κοπάδια στον κάμπο και στις μετακινήσεις αυτές οι Σαρακατσαναίοι είχαν συγκριτικό πλεονέκτημα.
Με το πέρας των βαλκανικών πολέμων, άρχισαν και οι μετακινήσεις κτηνοτροφικών πληθυσμών προς τον κάμπο της Μακεδονίας και οι Σαρακατσαναίοι δεν μπορούσαν να αποτελέσουν εξαίρεση, μάλιστα θα μπορούσα να πω ότι ήταν πρωτοπόροι, κινούμενοι από την ανάγκη να εξασφαλίσουν καλές βοσκές για τα κοπάδια τους. Τα χωριά του κάμπου από την Κορυφή Βεροίας, Τσινάφορο, Κλειδί, Τρίκαλα, Αλεξάνδρεια (Γιδάς), Μοναστηράκι, Βραχιά, Κουφάλια μέχρι Πολυκάρπη νομού Κιλκίς, Πολύκαστρο και ανατολικότερα, παραλίμνια περιοχή Δοϊράνης και πάρα πολλά χωριά του Νομού Κιλκίς γέμισαν από κτηνοτροφία.
Στην αρχή αγοράσθηκαν μεγάλα κτήματα από τα τσελιγκάτα. Αργότερα με την απαλλοτρίωση των κτημάτων για να μην περιέλθουν στο Κράτος μοιράστηκαν μεταξύ των μελών με τη μέθοδο του κλήρου, δηλαδή έγιναν κλήροι κτηνοτροφικοί των 200 ή 300 στρεμμάτων και δόθηκαν στα μέλη του τσελιγκάτου. Κάπως έτσι βρέθηκε και ο πατέρας μου κληρούχος στο Κλειδί Ημαθίας. Έλα όμως που η γη αυτή εκμεταλλευομένη μόνο κτηνοτροφικά δεν αρκούσε για να θρέψει όλα τα στόματα και οι πιο αδύναμοι στράφηκαν και προς τη γεωργία, κάτι που μετά τον μεγάλο πόλεμο τρόπον τινά γενικεύθηκε.
Ο μακαρίτης ο πατέρας μου, αιωνία η μνήμη του, παράλληλα με την προβατοτροφία ασχολούνταν και με τη γεωργία. Από το Κλειδί Ημαθίας ακόμη, πριν γεννηθώ, διατηρούσε ζευγάρι με κάρο και έσπερνε λίγα χωραφάκια. Μάλιστα το κάρο αυτό κατά την μετοίκισή μας στη Θεσσαλία (Πέτρινος Καρδίτσας) το μετέφερε στο νέο χειμαδιό. Και την εποχή εκείνη το κάρο μεταφέρθηκε μέσω Κοζάνης αντιμετωπίζοντας αρκετές δυσκολίες (έλλειψη δρόμων, γεφυριών). Ωστόσο ήταν από τους ανθρώπους που αντιμετώπιζε τις δυσκολίες με θάρρος και δεν υποχωρούσε εύκολα, πέραν δε τούτου, «έπιαναν» τα χέρια του» κατά πως λέγανε οι παλιότεροι.
Το ταξίδι ήταν μεγάλο και δύσκολο για κάρο, τότε που δεν υπήρχε και οδικό δίκτυο. Ξεκίνησαν από το Κλειδί Ημαθίας και προορισμός τους ο Πέτρινος Καρδίτσας τότε δεν υπήρχε ο δρόμος των Τεμπών. Ακολούθησαν το δρομολόγιο Κλειδί – Κοζάνη – Αλιάκμονας στη γέφυρα -Ελασσόνα -παλαιός δρόμος προς Λάρισα – Δαμάσι – Κουτσόχερο- Φαρκαδόνα (Τσιότι) – Πέτρινος.
Για ένα άτομο το ταξίδι αυτό κρίνονταν πολύ δύσκολο μέχρι αδύνατο. Για το λόγο αυτό πήρε μαζί του τον μεγάλο μου αδερφό, το Θανάση.
Φόρτωσαν στο κάρο αλέτρι, σβάρνα, υνιά και ό,τι άλλο διέθεταν και ξεκίνησαν ένα φθινοπωριάτικο πρωινό προβληματισμένοι για το τι θα αντάμωναν στο δρόμο. Μέχρι τη Βέροια το ταξίδι κύλησε ομαλά. Τα δύσκολα άρχισαν στις ανηφόρες του Βερμίου μετά την Καστανιά, ο δρόμος στενός και πάντως όχι για κάρο. Οπότε αναγκάσθηκε ο πατέρας μου να κατεβεί και να οδηγεί το ζευγάρι τραβώντας το από μπροστά και ο Θανάσης από πίσω να επέμβει σε περίπτωση που σταματούσε το κάρο για να πάρουν ανάσα τα ζωντανά. Φθάνουνε στη Ζωοδόχο πηγή κάνουν στάση πάνω από μια ώρα τόσο για να φάνε τα ζώα το κριθάρι τους όσο και για να ξεκουραστούν και οι ίδιοι. Ξεζεύουν τα ζώα και τους βάζουν τους τρουβάδες με το κριθάρι στη μούρη τους. Όσο έτρωγαν τα ζώα έφαγαν και οι ίδιοι και ύστερα τα οδήγησαν στο ρέμα να πιούνε νερό.
Μετά άρχιζε η κατηφόρα προς τον Πολύμυλο , τα πράγματα γινότανε πιο δύσκολα. Ρύθμισαν τις αλυσίδες μπρος πίσω, έσφιξαν τα χάμουρα και τις ίγκλες, έκαναν το σταυρό τους και ξεκίνησαν πιάνοντας ο ένας τα ζώα από μπροστά και ο άλλος από τα πλάγια με ένα κούτσουρο στα χέρια έτοιμος να επέμβει σε περίπτωση που διαπίστωνε παράσυρση του κάρου. Για το λόγο αυτό πρόσεχαν οι ρόδες του κάρου να είναι δεξιά στο ρείθρο που συνήθως είναι χαλικοστρωμένο ή πιεσμένο χώμα. Με χίλια βάσανα κατέβηκαν στον Πολύμυλο. Από εκεί και πέρα ο δρόμος ήταν σχετικά ομαλός, εν τω μεταξύ άρχισε να βραδιάζει. Διαλέγουν ένα ξέφωτο χωρίς παλιούρια και πουρνάρι και σταματάνε. Μακροσκοινούν τα ζώα και ανάβουν φωτιά να κάνουν τραχανά, πρόχειρο και θρεπτικότατο φαγητό.
Την άλλη μέρα ξεκινούν πρωί – πρωί, μετά τη γέφυρα του Αλιάκμονα τους περίμεναν οι ανηφόρες και κατηφόρες από τα Χάσια. Υπολόγιζαν να περάσουν την Ελασσόνα και να κοιμηθούν μετά τα Αρατοσίβια, όπου είχε καλή βοσκή για τα ζώα και έφθασαν στα Αρατοσίβια .
Ακολούθησαν το δρόμο για Λάρισα και στο Δαμάσι έστριψαν για το Κουτσόχερο. Και εκεί κόλλησαν στην κυριολεξία. Ο δρόμος ήταν χωμάτινος και αποβραδίς είχε βρέξει, οπότε αναγκάζονταν να πηγαίνουν πότε από τη μια μεριά πότε από την άλλη, αλλά και πάλι σε κάποιο σημείο κόλλησε το κάρο και τα ζώα (δύο μουλάρια) έσπασαν τις αλυσίδες από την υπερπροσπάθεια. Αναγκάσθηκαν να ξεφορτώσουν το κάρο, να κόψουν πουρνάρια και να βάλουν στις ροδιές και έτσι να ξεκολλήσουν.
Από εκεί Τσιότι –Φαρκαδόνα τώρα- όπου αναγκάσθηκαν να μείνουν μια μέρα για να «πέσουν» τα νερά που είχαν σκεπάσει τη γέφυρα του Κεραμιδίου και ακολουθως πέτρινο.
Να κλείσω με τη σημείωση, ότι στη γέφυρα του Κεραμιδίου καταλήγουν όλα τα νερά του Θεσσαλικού κάμπου.
Κωνσταντίνος Γαλλής
Πολύγυρος, 22-12-24