Τα τραγούδια και τα μοιρολόγια έρχονται από πολύ μακριά και δεν θα 'ταν υπερβολή να ισχυρισθώ ότι έρχονται από τα βάθη των αιώνων μαζί με την ξεχωριστή φυλή των Σαρακατσαναίων. Μα είναι ξεχωριστή φυλή; Με την αυθεντική έννοια της φυλής όχι, ωστόσο έχουν ιδιαίτερα γνωρίσματα που προσδίδουν κάποιες ιδιαιτερότητες.
Το τραγουδάκι που παραθέτω είναι ενδεικτικό:
Ένας γέρος γέροντας 102 χρονώ
φάρο καβαλίκευε τα βουνά γκιζέραγε
Σεις βουνά ψηλά βουνά δε με ξανανιώνετε μένα και το φάρο μου
φάρος ξανανιώνεται συ δε ξανανιώνεσαι.
Πατήστε εδώ κι ακούστε το σχετικό τραγουδάκι, σε εκτέλεση Δημήτρη Χατζηπλή!
Η ζωή των Σαρακατσαναίων ήταν δεμένη με τα άλογα. Οι συνεχείς μετακινήσεις από τα βουνά στους κάμπους και από τα χειμαδιά στα ξεκαλοκαιριά , αλλά και οι ανάγκες των κοπαδιών και των οικογενειών τους ανάγκαζε να διατηρούν πολλά άλογα , άλογα για φόρτωμα και άλογα μόνο για καβάλα – τα περίφημα μπινέκια , στα οποία δεν έβαζαν ποτέ σαμάρι και τα είχαν μόνο για τις συνεχείς μετακινήσεις τους στα παζάρια και για εξεύρεση λιβαδιών τόσο χειμερινών όσο και καλοκαιρινών.
Τα πολλά άλογα, δηλαδή αυτά που προορίζονταν για φόρτωμα και έφεραν σαμάρι, τα χρησιμοποιούσαν για τις ανάγκες των κοπαδιών ( μεταφορά εφοδίων και υλικών για τα μαντριά, για το μύλο κ.ο.κ. ) και κυρίως για τις μετακινήσεις τους στα καλοκαιριά και στα χειμαδιά. Οι μετακινήσεις των οικογενειών δεν ήταν εύκολη υπόθεση και το κυρίως βάρος της δουλειάς το επωμίζονταν οι γυναίκες. Η όλη εργασία απαιτούσε καλή οργάνωση και μεθοδικότητα ώστε κάθε εφόδιο ή σκεύος να έχει τη θέση του ώστε να μπορούν εύκολα όταν σταματούσε το καραβάνι να είναι δυνατή και γρήγορη τόσο το στήσιμο της τέντας ώστε κάτωθέν της να βρει προστασία η οικογένεια αλλά και να μπορέσει η νοικοκυρά να ετοιμάσει το φαγητό. Και να ληφθεί υποψη ότι οι καιρικές συνθήκες άνοιξη και φθινόπωρο είναι ευμετάβλητες, κάτι που λαμβάνονταν σοβαρά υπόψη .
Κωνσταντίνος Γαλλής
Πολύγυρος 6-10-1924