Η μεταναστευτική πολιτική της Γερμανίας προβάλλεται συχνά ως υπόδειγμα ανθρωπισμού και σεβασμού των δικαιωμάτων. Ωστόσο, πίσω από αυτή την εικόνα, διαμορφώνεται μια πραγματικότητα που επιβαρύνει δυσανάλογα τις χώρες πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα.
Το γερμανικό σύστημα κοινωνικής πρόνοιας -με επιδόματα που περιλαμβάνουν και σημαντική στήριξη για τα τέκνα- δημιουργεί έναν ισχυρό πόλο έλξης. Δεν είναι μυστικό ότι για πολλούς μετανάστες και πρόσφυγες η προοπτική μιας στοιχειωδώς αξιοπρεπούς διαβίωσης, ακόμη και χωρίς άμεση ένταξη στην αγορά εργασίας, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα επιλογής προορισμού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα εισοδήματα αυτά επαρκούν όχι μόνο για τη διαβίωση, αλλά και για την αποστολή χρημάτων στις χώρες προέλευσης.
Το αποτέλεσμα είναι προβλέψιμο. Oι ροές κατευθύνονται προς συγκεκριμένες χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά, με τη Γερμανία να βρίσκεται στην κορυφή των προτιμήσεων. Όμως, η γεωγραφία δεν αλλάζει. Οι άνθρωποι αυτοί φτάνουν πρώτα στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή κυρίως στην Ελλάδα, η οποία καλείται να διαχειριστεί ένα βάρος δυσανάλογο των δυνατοτήτων της.
Και εδώ αναδεικνύεται η βασική αντίφαση. Η ίδια Ευρώπη που διακηρύσσει την αλληλεγγύη, μέσω εργαλείων όπως ο Κανονισμός του Δουβλίνου, ουσιαστικά εγκλωβίζει τους αιτούντες άσυλο στις χώρες εισόδου. Έτσι, ενώ οι πολιτικές των ισχυρών κρατών λειτουργούν ως «μαγνήτης», το κόστος διαχείρισης μεταφέρεται στους πιο αδύναμους κρίκους.
Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι αν πρέπει να υπάρχει ανθρωπιστική πολιτική. Αυτό είναι αυτονόητο. Το ερώτημα είναι αν μια πολιτική μπορεί να θεωρείται πραγματικά δίκαιη, όταν τα οφέλη της συγκεντρώνονται σε ορισμένες χώρες, ενώ οι συνέπειες διαχέονται σε άλλες.
Αν η Γερμανία και οι υπόλοιπες ισχυρές χώρες της Ευρώπης επιθυμούν να διατηρήσουν ένα υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας για τους πρόσφυγες, τότε οφείλουν να αναλάβουν και το αντίστοιχο μερίδιο ευθύνης. Διαφορετικά, η «ανθρωπιστική» στάση κινδυνεύει να εκληφθεί όχι ως πράξη αλληλεγγύης, αλλά ως πολιτική που μετακυλίει το βάρος αλλού.