Πώς νόμιμα αγορασμένα (και όχι κληρονομημένα) οικόπεδα μετατράπηκαν από το Κράτος σε χωράφια
Η Τερψιθέα Λάρισας ήταν οικισμός προ του 1923, με συνεκτικό πολεοδομικό ιστό που περιελάμβανε περίπου 200 κατοικίες και πληθυσμό περίπου 1.000 κατοίκων έως το 1980. Από το 1980 έως το 1983 άρχισαν να εμφανίζονται οι πρώτοι νέοι κάτοικοι, οι οποίοι εγκαθίσταντο πάντοτε εκτός του συνεκτικού ιστού του οικισμού.
Το 1983, με αποφάσεις των Νομαρχών, επεκτάθηκαν τα όρια των οικισμών προ του 1923, μεταξύ αυτών και της Τερψιθέας. Με τις αποφάσεις αυτές, πολλές εκτάσεις που μέχρι τότε ήταν χωράφια χαρακτηρίστηκαν ως οικόπεδα εντός οικισμού. Επιτράπηκαν ιδιωτικές πολεοδομήσεις, δημιουργήθηκαν νέοι δρόμοι και πραγματοποιήθηκαν κατατμήσεις, ώστε να εξασφαλιστεί η αρτιότητα και η οικοδομησιμότητα των οικοπέδων.
Κατά την περίοδο 1980–2010, η Τερψιθέα παρουσίασε εντυπωσιακή πληθυσμιακή αύξηση, σε αντίθεση με τη γενικότερη τάση μείωσης του πληθυσμού στα χωριά. Ο πληθυσμός αυξήθηκε κατά 91,8%, από 1.041 κατοίκους το 1981 σε 1.997 το 2011, ενώ αυξήθηκε αντίστοιχα και ο αριθμός των κατοικιών. Υπολογίζεται ότι περίπου 500 οικόπεδα αγοράστηκαν από κατοίκους της Λάρισας, αριθμός που υπερέβαινε κατά πολύ τα οικόπεδα των παλαιών κατοίκων. Οι αγορές αυτές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο ιδιωτικών πολεοδομήσεων και με αποφάσεις δημοτικών και νομαρχιακών αρχών. Ήταν πλέον αυτονόητο ότι για την ορθολογική ανάπτυξη της περιοχής έπρεπε να συνταχθεί πολεοδομικό σχέδιο.
Το Κοινοτικό Συμβούλιο της περιόδου 1986–1990 έλαβε τις σχετικές αποφάσεις, εξασφάλισε τα απαραίτητα κονδύλια και προχώρησε στη σύνταξη πολεοδομικής μελέτης, η οποία ολοκληρώθηκε την περίοδο 1992–1996. Τότε, ωστόσο, σημειώθηκαν έντονες αντιδράσεις από μερίδα παλαιών κατοίκων του χωριού, οι οποίοι συγκέντρωσαν περισσότερες από 100 υπογραφές ζητώντας να μην προχωρήσει το σχέδιο.
Το 1997 η Τερψιθέα εντάχθηκε στον Δήμο Λαρισαίων. Η δημοτική αρχή που προέκυψε από τις εκλογές του Οκτωβρίου 1998 ενέκρινε την πολεοδομική μελέτη και την ανάρτησε, ώστε να υποβληθούν ενστάσεις, οι οποίες εξετάστηκαν στο πλαίσιο της γνωμοδότησης επί των ενστάσεων που αφορούσαν τη β΄ φάση της μελέτης του οικισμού Τερψιθέας. Παρά ταύτα, το σχέδιο δεν προχώρησε, λόγω νέων αντιδράσεων από μερίδα ντόπιων κατοίκων.
Από το 2008 και μετά, με αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, ακυρώθηκαν επεκτάσεις ορίων οικισμών προ του 1923 με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων, οι οποίες είχαν εγκριθεί από Νομάρχες μετά το 1983. Στην κατηγορία αυτή εντάχθηκε και η Τερψιθέα. Ως αποτέλεσμα, περίπου 20 δρόμοι και 500 οικόπεδα έχασαν τον οικοδομικό τους χαρακτήρα. Περίπου 300 αδόμητα οικόπεδα μετατράπηκαν ξανά σε χωράφια, ενώ οι ιδιοκτήτες τους, με ευθύνη του Κράτους, απώλεσαν το αντίτιμο της αγοράς τους, το οποίο σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνούσε τις 100.000 ευρώ. Παράλληλα, περίπου 150 οικόπεδα στα οποία είχαν ανεγερθεί κατοικίες αντιμετωπίζονται πλέον ως εκτός σχεδίου και δεν δικαιούνται νέες προσθήκες.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, το 2013 ιδρύθηκε άτυπα ο Σύλλογος Μικροϊδιοκτητών Εγκλωβισμένων Οικοπέδων Τερψιθέας Λάρισας. Οι προσπάθειες του συλλόγου οδήγησαν την ίδια χρονιά στην ψήφιση νόμου, ο οποίος όμως κρίθηκε αντισυνταγματικός, με αποτέλεσμα το ζήτημα να παραμείνει άλυτο.
Νέες ελπίδες δημιουργήθηκαν το 2023, επί δημαρχίας Αποστόλου Καλογιάννη, όταν ανακοινώθηκε ότι θα συνταχθεί νέο πολεοδομικό σχέδιο για την Τερψιθέα. Ωστόσο, οι προσδοκίες διαψεύστηκαν, καθώς τελικά υπογράφηκε σύμβαση μόνο για μελέτη χρήσεων γης, η οποία δεν προβλέπει αναγνώριση ή δημιουργία νέων δρόμων. Το Π.Δ. 129/2025 (ΦΕΚ 194/15.05.2025) αποτέλεσε την τελική αρνητική εξέλιξη, βάζοντας ουσιαστικά τέλος στις προσδοκίες επίλυσης του προβλήματος.
Η προοπτική σύνταξης μελλοντικού σχεδίου πόλης για την Τερψιθέα δεν διαφαίνεται αισιόδοξη, εκτός εάν οι νέοι ιδιοκτήτες οργανωθούν συλλογικά, αναδείξουν το ζήτημα και ασκήσουν πίεση στους αρμόδιους φορείς για την οριστική επίλυσή του.
Χρήστος Ξηρομερίτης